Thông tư 09/2026/TT-NHNN quy định về lưu ký và sử dụng giấy tờ có giá tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Bài giải thích của RegHub - New MarketerCập nhật lần cuối:
Dựa trên:09/2026/TT-NHNN - Công báo Chính phủ
Bài giải thích này do AI tạo và được kiểm tra tự động bằng AI, chưa qua chuyên gia thẩm định. Đây không phải tư vấn pháp lý, thuế hay kế toán và có thể có sai sót. Vui lòng đối chiếu với văn bản chính thức trước khi áp dụng.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã ban hành Thông tư số 09/2026/TT-NHNN ngày 19/5/2026, thay thế Thông tư 16/2022/TT-NHNN, quy định chi tiết việc lưu ký và sử dụng giấy tờ có giá tại NHNN. Giấy tờ có giá thuộc phạm vi điều chỉnh gồm tín phiếu NHNN, trái phiếu Chính phủ, tín phiếu Kho bạc, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu đặc biệt hoặc trái phiếu bán nợ xấu của VAMC, cùng một số trái phiếu do ngân hàng thương mại hoặc doanh nghiệp phát hành. Đối tượng áp dụng là các đơn vị thuộc NHNN, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam, các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và các tổ chức khác theo quyết định của Thống đốc (gọi chung là thành viên). Thông tư quy định hai kênh lưu ký: trực tiếp tại NHNN (qua Sở Giao dịch) hoặc thông qua Tài khoản khách hàng của NHNN mở tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC). Giấy tờ có giá được sử dụng trong các nghiệp vụ thị trường tiền tệ như nghiệp vụ thị trường mở, tái cấp vốn (cho vay cầm cố, chiết khấu), cho vay đặc biệt, cầm cố hoặc ký quỹ để thiết lập hạn mức thấu chi và cho vay qua đêm, hạn mức nợ ròng, hạn mức thanh toán tập trung, hạn mức bù trừ điện tử, cũng như giao dịch cho vay có bảo đảm và mua bán giấy tờ có giá giữa các thành viên trên thị trường liên ngân hàng. Thông tư cũng quy định chi tiết hồ sơ, trình tự mở và đóng tài khoản, chuyển quyền sở hữu, thanh toán gốc lãi và rút giấy tờ có giá, với thời hạn xử lý phổ biến từ 01 đến 02 ngày làm việc. Đây là văn bản mang tính kỹ thuật nghiệp vụ, chủ yếu điều chỉnh quan hệ giữa NHNN với các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và VSDC trên thị trường tiền tệ, không có nội dung liên quan trực tiếp đến thuế, hóa đơn điện tử, lao động hay hải quan đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ hoặc kế toán viên nói chung. Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 04/7/2026.
Phạm vi và đối tượng áp dụng
Thông tư 09/2026/TT-NHNN (ban hành ngày 19/5/2026) quy định việc lưu ký và sử dụng giấy tờ có giá tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), thay thế Thông tư 16/2022/TT-NHNN. Đối tượng áp dụng gồm các đơn vị thuộc NHNN; Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam; các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; và các tổ chức khác theo quyết định của Thống đốc NHNN trong từng thời kỳ (gọi chung là «thành viên»).
Các loại giấy tờ có giá được lưu ký
Giấy tờ có giá thuộc phạm vi điều chỉnh gồm: tín phiếu NHNN; trái phiếu Chính phủ; tín phiếu Kho bạc; trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh thanh toán 100% gốc và lãi; trái phiếu chính quyền địa phương (theo quyết định của Thống đốc); trái phiếu đặc biệt hoặc trái phiếu phát hành trực tiếp cho tổ chức tín dụng bán nợ xấu theo giá thị trường của Công ty Quản lý tài sản (VAMC); trái phiếu do ngân hàng thương mại nhà nước sở hữu trên 50% vốn điều lệ phát hành; trái phiếu do tổ chức tín dụng không bị kiểm soát đặc biệt hoặc doanh nghiệp khác phát hành; và các loại giấy tờ có giá khác theo quyết định của Thống đốc. Mệnh giá là 100.000 đồng hoặc bội số của 100.000 đồng (trừ giấy tờ có giá đặc biệt hoặc bằng ngoại tệ). Giấy tờ có giá phải thuộc sở hữu hợp pháp của thành viên, chưa đến ngày chốt danh sách trả gốc/lãi, và nếu là loại chứng chỉ thì phải còn nguyên vẹn, không rách nát, tẩy xóa.
Lưu ký giấy tờ có giá
Thông tư quy định hai kênh lưu ký:
- Trực tiếp tại NHNN: thành viên nộp hồ sơ mở tài khoản lưu ký (trực tiếp, qua bưu chính hoặc Cổng dịch vụ công quốc gia) gồm giấy đề nghị, bản đăng ký mẫu dấu/chữ ký, giấy tờ chứng minh tư cách pháp nhân và người đại diện. NHNN (Sở Giao dịch) mở tài khoản trong vòng 02 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
- Qua Tài khoản khách hàng của NHNN tại VSDC: đối với giấy tờ có giá đã lưu ký tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC), thành viên chuyển khoản giấy tờ có giá sang tài khoản khách hàng của NHNN mở tại VSDC.
Thay đổi thông tin tài khoản phải được thông báo cho NHNN trong 15 ngày làm việc kể từ khi phát sinh thay đổi. NHNN được khai thác dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp và dân cư để thay thế một số thành phần hồ sơ, giảm giấy tờ phải nộp.
Sử dụng giấy tờ có giá trong nghiệp vụ thị trường tiền tệ
Giấy tờ có giá lưu ký tại NHNN được sử dụng trong:
- Nghiệp vụ thị trường mở (NHNN mua/bán hẳn hoặc mua/bán kỳ hạn);
- Nghiệp vụ tái cấp vốn: cho vay có bảo đảm bằng cầm cố, chiết khấu giấy tờ có giá đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài;
- Cho vay đặc biệt của NHNN đối với tổ chức tín dụng;
- Cầm cố, ký quỹ để thiết lập hạn mức thấu chi và cho vay qua đêm, hạn mức nợ ròng, hạn mức thanh toán tập trung, hạn mức bù trừ điện tử trong thanh toán liên ngân hàng;
- Giao dịch cho vay có bảo đảm bằng cầm cố và mua bán giấy tờ có giá trực tiếp giữa các thành viên trên thị trường liên ngân hàng.
NHNN tiếp nhận hồ sơ, chứng từ xử lý các yêu cầu sử dụng giấy tờ có giá muộn nhất đến 15 giờ 30 mỗi ngày làm việc; sau giờ này, yêu cầu được xử lý vào ngày làm việc kế tiếp.
Chuyển quyền sở hữu, thanh toán gốc lãi, rút và đóng tài khoản
Thông tư quy định chi tiết nguyên tắc chuyển quyền sở hữu giấy tờ có giá giữa các tài khoản (tùy theo NHNN là bên mua hay bên bán, xử lý tài sản bảo đảm, hoặc tách/sáp nhập tổ chức tín dụng); thủ tục thanh toán gốc và lãi khi giấy tờ có giá đáo hạn (có kiểm tra nghĩa vụ chưa hoàn thành của thành viên trước khi giải tỏa); thủ tục rút giấy tờ có giá loại chứng chỉ hoặc chuyển khoản khỏi VSDC; và thủ tục đóng tài khoản lưu ký (trong 02 ngày làm việc kể từ khi nhận đề nghị, hoặc trong 15 ngày làm việc nếu thành viên bị chia, hợp nhất, giải thể, phá sản mà không tự làm thủ tục). Phần lớn các bước xử lý có thời hạn 01-02 ngày làm việc kể từ khi NHNN nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Hiệu lực thi hành
Thông tư có hiệu lực từ ngày 04/7/2026 và bãi bỏ Thông tư số 16/2022/TT-NHNN ngày 30/11/2022. Các giao dịch giấy tờ có giá đã thực hiện trước ngày Thông tư có hiệu lực tiếp tục theo thỏa thuận đã ký giữa các bên. Thông tư do Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà ký ban hành (thừa lệnh Thống đốc).