Văn bản hợp nhất số 09/VBHN-NHNN: Quy định về mua, bán và xử lý nợ xấu của Công ty Quản lý tài sản (VAMC)

Tổng quan

Văn bản hợp nhất số 09/VBHN-NHNN do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) ban hành, hợp nhất Thông tư số 19/2013/TT-NHNN ngày 06/9/2013 với 6 thông tư sửa đổi, bổ sung tiếp theo:

• Thông tư số 14/2015/TT-NHNN (hiệu lực 15/10/2015)
• Thông tư số 08/2016/TT-NHNN (hiệu lực 01/8/2016)
• Thông tư số 09/2017/TT-NHNN (hiệu lực 15/8/2017)
• Thông tư số 32/2019/TT-NHNN (hiệu lực 14/02/2020)
• Thông tư số 03/2024/TT-NHNN (hiệu lực 01/7/2024)
• Thông tư số 69/2025/TT-NHNN (hiệu lực 15/02/2026, cắt giảm điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực quản lý, giám sát ngân hàng)

Đây là văn bản mang tính chất tra cứu, không tự thân tạo ra quy định pháp lý mới, mà giúp các bên liên quan nắm được toàn bộ khung pháp lý hiện hành thay vì phải đối chiếu 7 văn bản riêng lẻ.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Thông tư quy định việc mua, bán và xử lý nợ xấu; việc phát hành, quản lý và thanh toán trái phiếu đặc biệt và trái phiếu phát hành trực tiếp cho tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài bán nợ, của Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC).

Đối tượng áp dụng gồm:

• VAMC
• Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài bán nợ
• Khách hàng vay
• Bên bảo đảm
• Tổ chức, cá nhân khác có liên quan

Một số định nghĩa quan trọng

• Nợ xấu: gồm khoản nợ xấu đang hạch toán trong bảng cân đối kế toán của tổ chức tín dụng theo quy định phân loại tài sản có của NHNN, khoản nợ xấu đã dùng dự phòng rủi ro để xử lý nhưng chưa thu hồi được và đang theo dõi ngoài bảng, cùng khoản nợ xấu mà VAMC đã mua nhưng chưa thu hồi được.
• Cơ cấu lại khoản nợ xấu: điều chỉnh kỳ hạn trả nợ, gia hạn nợ, giảm hoặc miễn lãi quá hạn, phí, tiền phạt, điều chỉnh lãi suất của khoản nợ xấu.
• Trái phiếu đặc biệt: giấy tờ có giá có thời hạn do VAMC phát hành để mua nợ xấu của tổ chức tín dụng Việt Nam.
• Trái phiếu (phát hành trực tiếp): giấy tờ có giá có thời hạn do VAMC phát hành trực tiếp cho tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài bán nợ khi VAMC mua nợ xấu theo giá trị thị trường.
• Gia hạn thời hạn trái phiếu đặc biệt: kéo dài thời hạn trái phiếu đặc biệt đã phát hành, với tổng thời hạn gốc cộng gia hạn tối đa không quá 10 năm kể từ ngày phát hành.

Quản lý ngoại hối trong mua, bán nợ

VAMC, tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài bán nợ, bên mua nợ, khách hàng vay và các bên liên quan phải tuân thủ quy định pháp luật về hạn chế sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam. Cụ thể:

• Nếu giao dịch bằng VND: bên mua nợ thanh toán qua tài khoản thanh toán VND mở tại ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam.
• Nếu bên mua nợ là người không cư trú và giao dịch bằng ngoại tệ: thanh toán qua tài khoản ngoại tệ mở tại tổ chức được phép hoạt động ngoại hối tại Việt Nam, hoặc tài khoản ngoại tệ ở nước ngoài.
• Tiền thu hồi nợ phải được chuyển vào đúng một tài khoản VND, hoặc một tài khoản ngoại tệ nếu thu hồi bằng ngoại tệ, của bên mua nợ.
• Với khoản nợ phát sinh từ cho vay ra nước ngoài hoặc bảo lãnh cho người không cư trú: bên bán nợ và bên mua nợ phải đăng ký thay đổi hoặc đăng ký kế hoạch thu hồi nợ theo quy định quản lý ngoại hối hiện hành.

Thẩm quyền, đồng tiền giao dịch và phát hành trái phiếu

Thẩm quyền quyết định, ký kết và thực hiện hợp đồng mua, bán nợ tuân theo Điều lệ và quy định nội bộ của VAMC và tổ chức tín dụng. Đồng tiền giao dịch mua, bán nợ giữa VAMC và tổ chức tín dụng là VND; trường hợp VAMC mua nợ xấu bằng ngoại tệ thì áp dụng tỷ giá theo quy định riêng.

Mục 2 Chương II quy định chủ thể, mục đích và nguyên tắc phát hành trái phiếu, trái phiếu đặc biệt của VAMC. Mục 3 quy định điều kiện để một khoản nợ xấu được VAMC mua bằng trái phiếu đặc biệt, cùng quy trình đề nghị và xét duyệt thời hạn cụ thể của trái phiếu đặc biệt, được thực hiện qua Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng, có ý kiến của Vụ Chính sách tiền tệ và VAMC, trước khi trình Thống đốc NHNN quyết định.

Ý nghĩa đối với doanh nghiệp

Dù đây là văn bản vận hành nội bộ ngành ngân hàng, một số điều khoản có thể ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp đi vay:

• Khi khoản vay bị bán cho VAMC, khách hàng vay và bên bảo đảm vẫn có quyền được thông báo và được áp dụng các cơ chế cơ cấu lại nợ (giãn kỳ hạn, gia hạn, giảm hoặc miễn lãi phạt) theo quy định.
• Doanh nghiệp có khoản vay bằng ngoại tệ hoặc phát sinh từ giao dịch xuyên biên giới cần lưu ý các yêu cầu đăng ký ngoại hối khi khoản nợ được mua bán.
• Vì đây là văn bản hợp nhất mang tính tra cứu, doanh nghiệp và kế toán nên đối chiếu với thông báo cụ thể từ tổ chức tín dụng hoặc VAMC khi phát sinh giao dịch mua, bán nợ liên quan đến khoản vay của mình.