Văn bản hợp nhất số 15/VBHN-BCT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về kỹ thuật điện (kiểm định, vận hành, thi công trang thiết bị điện)

Tổng quan

Văn bản hợp nhất số 15/VBHN-BCT do Bộ Công Thương xác thực ngày 13/03/2026 (Thứ trưởng Trương Thanh Hoài ký) hợp nhất:

• Thông tư số 40/2009/TT-BCT ngày 31/12/2009 - ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về kỹ thuật điện, hiệu lực từ 29/03/2010.
• Thông tư số 51/2025/TT-BCT ngày 11/11/2025 - ban hành QCVN 26:2025/BCT (Kỹ thuật điện - Hệ thống lưới điện), sửa đổi bổ sung Thông tư 40/2009/TT-BCT, hiệu lực từ 01/06/2026.

Phạm vi áp dụng

Quy chuẩn kỹ thuật quy định việc kiểm tra trang thiết bị điện gồm ba nhóm:

1. Trang thiết bị lưới điện: đường dây truyền tải, phân phối và trạm biến áp có điện áp đến 500 kV (không bao gồm kiểm tra kết cấu cột, móng).
2. Nhà máy thuỷ điện: công trình thuỷ công của tất cả nhà máy thuỷ điện nối lưới điện quốc gia (trừ đập đặc biệt theo Nghị định 143/2003/NĐ-CP); thiết bị điện của nhà máy thuỷ điện công suất từ 30 MW trở lên.
3. Nhà máy nhiệt điện: thiết bị cơ - điện (lò hơi, tua bin hơi/khí, máy phát) của nhà máy công suất từ 1 MW trở lên.

Nội dung chính - Tập 5 (Kiểm định trang thiết bị hệ thống điện)

Tập 5 gồm 4 phần: Phần I (Quy định chung), Phần II (Trạm biến áp, đường dây - đã bị bãi bỏ, xem phần Thay đổi bên dưới), Phần III (Nhà máy thuỷ điện), Phần IV (Nhà máy nhiệt điện).

Ba loại kiểm tra áp dụng xuyên suốt quy chuẩn:

• Kiểm tra trong khi lắp đặt - xác nhận từng công đoạn thi công tại công trường.
• Kiểm tra hoàn thành - xác nhận chất lượng tổng hợp công trình trước khi vận hành.
• Kiểm tra định kỳ - thường 3 năm một lần, đánh giá theo 4 mức A/B/C/D (từ «không có sự không phù hợp» đến «không phù hợp nghiêm trọng, phải sửa chữa ngay»).

Đối với nhà máy thuỷ điện, các hạng mục kiểm tra tiêu biểu gồm: đo điện trở tiếp đất và cách điện, thử nghiệm điện môi (bảng điện áp thử nghiệm theo công suất máy phát), đo khe hở không khí stator - rotor, đo góc tổn thất điện môi (Tgδ), thử nghiệm đặc tính bão hoà không tải và ngắn mạch ba pha của máy phát, thử nghiệm vận hành cửa điều tiết và bộ điều tốc tua bin, thử nghiệm van đầu vào, đo độ rung thiết bị quay, chạy thử lần đầu, thử nghiệm khởi động/dừng tự động, thử nghiệm sa thải phụ tải, thử nghiệm dừng khẩn cấp và thử nghiệm tải định mức. Đối với đập bê tông, kiểm tra định kỳ tập trung vào biểu hiện lún, chuyển vị ngang, xói mòn quanh vai đập và vết nứt mới.

Thay đổi theo Thông tư số 51/2025/TT-BCT

Thông tư 51/2025/TT-BCT (hiệu lực 01/06/2026) đã:

• Cập nhật căn cứ pháp lý ban hành, dẫn chiếu Luật Điện lực số 61/2024/QH15 và Luật sửa đổi Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật ngày 14/06/2025 thay cho các văn bản căn cứ cũ.
• Bãi bỏ toàn bộ 6 chương của Phần II (kiểm định trang thiết bị lưới điện, trạm biến áp, đường dây truyền tải - phân phối) trong Tập 5, theo Phụ lục S của QCVN 26:2025/BCT ban hành kèm theo.
• Giao Cục Điện lực và Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp hướng dẫn, kiểm tra việc tuân thủ QCVN mới.

Nói cách khác, từ 01/06/2026 việc kiểm định thiết bị lưới điện (trạm biến áp, đường dây) sẽ áp dụng theo QCVN 26:2025/BCT mới, không còn theo Phần II của Tập 5 cũ; phần quy định về nhà máy thuỷ điện và nhiệt điện (Phần III, IV) vẫn giữ nguyên hiệu lực theo văn bản hợp nhất này.

Hiệu lực thi hành

• Thông tư gốc 40/2009/TT-BCT: hiệu lực sau 45 ngày kể từ ngày đăng Công báo (đã có hiệu lực từ 29/03/2010).
• Nội dung sửa đổi tại Thông tư 51/2025/TT-BCT: hiệu lực từ 01/06/2026.

Đối tượng thi hành

Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, UBND cấp tỉnh và tổ chức, cá nhân liên quan (chủ yếu là chủ đầu tư/vận hành nhà máy điện và đơn vị truyền tải - phân phối điện) chịu trách nhiệm thi hành. Đây là quy chuẩn kỹ thuật - an toàn chuyên ngành điện lực, không có nội dung liên quan thuế, hoá đơn, lao động hay hải quan.