Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-BCT: Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh (hợp nhất Nghị định 75/2019/NĐ-CP và 102/2026/NĐ-CP)

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định quy định hình thức xử phạt, mức phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền xử phạt và việc thi hành quyết định xử phạt đối với hành vi vi phạm hành chính về cạnh tranh, gồm: thỏa thuận hạn chế cạnh tranh; lạm dụng vị trí thống lĩnh, độc quyền thị trường; tập trung kinh tế; cạnh tranh không lành mạnh; và các vi phạm pháp luật cạnh tranh khác.

Đối tượng áp dụng: mọi doanh nghiệp (kể cả doanh nghiệp công ích, doanh nghiệp thuộc lĩnh vực độc quyền nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam), hiệp hội ngành nghề hoạt động tại Việt Nam, và các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước, nước ngoài có liên quan.

Hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả

• Hình thức chính: cảnh cáo hoặc phạt tiền.
• Hình thức bổ sung: tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động 6-12 tháng; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; tịch thu khoản lợi nhuận thu được từ vi phạm; thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
• Biện pháp khắc phục hậu quả gồm nhiều nhóm, ví dụ: buộc cải chính công khai, buộc loại bỏ điều khoản vi phạm khỏi hợp đồng, buộc cơ cấu lại doanh nghiệp lạm dụng vị trí thống lĩnh hoặc độc quyền, buộc chia tách, bán lại vốn góp sau tập trung kinh tế, buộc chịu sự kiểm soát giá của cơ quan nhà nước, buộc cung cấp thông tin, tài liệu đầy đủ, trung thực, và buộc thực hiện đầy đủ điều kiện được thể hiện trong quyết định về tập trung kinh tế. Việc buộc cung cấp thông tin được sửa đổi, còn việc buộc thực hiện đầy đủ điều kiện trong quyết định về tập trung kinh tế được bổ sung theo Nghị định 102/2026/NĐ-CP.

Mức phạt tiền

• Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh/độc quyền: tối đa 10% tổng doanh thu trên thị trường liên quan trong năm tài chính liền kề trước năm vi phạm, nhưng thấp hơn mức phạt tiền thấp nhất đối với hành vi tương ứng trong Bộ luật Hình sự.
• Tập trung kinh tế: tối đa 5% tổng doanh thu trên thị trường liên quan.
• Cạnh tranh không lành mạnh: tối đa 2 tỷ đồng.
• Hành vi khác vi phạm Nghị định: tối đa 200 triệu đồng.
• Mức phạt tối đa với cá nhân bằng một phần hai mức phạt với tổ chức.
• Phạt 100-200 triệu đồng đối với doanh nghiệp vi phạm mà tổng doanh thu trên thị trường liên quan trong năm tài chính liền kề được xác định bằng 0, hoặc các doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế vi phạm không cùng thị trường liên quan, không kinh doanh ở các công đoạn khác nhau trong cùng chuỗi và không có ngành nghề đầu vào hoặc bổ trợ cho nhau.
• Mức phạt cụ thể là mức trung bình của khung tiền phạt (khoản 8 Điều 4, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 102/2026/NĐ-CP); có tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng thì điều chỉnh theo quy tắc riêng (từ hai tình tiết giảm nhẹ trở lên áp dụng mức tối thiểu của khung; từ hai tình tiết tăng nặng trở lên áp dụng mức tối đa).

Tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng (Điều 5)

• Giảm nhẹ: đã ngăn chặn hoặc làm giảm hậu quả, tự nguyện khắc phục, bồi thường; tự nguyện khai báo, giúp đỡ cơ quan chức năng; vi phạm do bị ép buộc hoặc lệ thuộc; vi phạm lần đầu.
• Tăng nặng: vi phạm có tổ chức; vi phạm nhiều lần, tái phạm; lợi dụng chiến tranh, thiên tai, thảm họa, dịch bệnh; tiếp tục vi phạm sau khi đã bị yêu cầu chấm dứt; trốn tránh, che giấu vi phạm; vi phạm quy mô lớn.

Các nhóm hành vi vi phạm cụ thể (Chương II)

1. Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh (Điều 6-7): ấn định giá, phân chia thị trường hoặc khách hàng, hạn chế sản lượng, thông thầu, ngăn cản doanh nghiệp khác gia nhập thị trường, hạn chế phát triển kỹ thuật, công nghệ... Phạt 1-10% doanh thu liên quan nếu các bên cùng thị trường liên quan, hoặc 1-5% nếu các bên ở các công đoạn khác nhau trong cùng chuỗi; kèm tịch thu lợi nhuận thu được từ vi phạm.

2. Lạm dụng vị trí thống lĩnh, độc quyền thị trường (Điều 8-9): bán dưới giá thành toàn bộ, áp đặt giá mua/bán bất hợp lý, hạn chế sản xuất hoặc phân phối, áp dụng điều kiện thương mại khác nhau, áp đặt điều kiện hợp đồng. Phạt 1-10% doanh thu liên quan, kèm tịch thu lợi nhuận vi phạm và các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc cơ cấu lại doanh nghiệp.

3. Tập trung kinh tế (Điều 10-15): sáp nhập, hợp nhất, mua lại, liên doanh bị cấm theo Điều 30 Luật Cạnh tranh - phạt 1-5% doanh thu liên quan. Không thông báo tập trung kinh tế: phạt 500 triệu - 1 tỷ đồng với doanh nghiệp có tổng tài sản, doanh thu bán ra và doanh số mua vào đều dưới 3.000 tỷ đồng, và 1-2 tỷ đồng với doanh nghiệp đạt từ 3.000 tỷ đồng trở lên ở một trong các chỉ tiêu đó, nhưng không vượt quá 5% tổng doanh thu của doanh nghiệp vi phạm trên thị trường liên quan. Thực hiện tập trung kinh tế khi chưa có thông báo kết quả thẩm định sơ bộ (trừ trường hợp luật cho phép) hoặc khi Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia chưa ra quyết định thẩm định chính thức: áp dụng cùng các mức và giới hạn trên. Không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ điều kiện trong quyết định về tập trung kinh tế theo điểm b khoản 1 Điều 41 Luật Cạnh tranh: phạt 1-3% doanh thu liên quan; hành vi tại điểm c khoản 1 Điều 41 Luật Cạnh tranh: phạt 1-5% doanh thu liên quan.

4. Cạnh tranh không lành mạnh (Điều 16-21):

• Xâm phạm thông tin bí mật trong kinh doanh: 200-300 triệu đồng.
• Ép buộc khách hàng, đối tác kinh doanh của doanh nghiệp khác: 100-200 triệu đồng; 200-300 triệu đồng nếu ép buộc khách hàng hoặc đối tác kinh doanh lớn nhất của đối thủ (gấp đôi nếu vi phạm trên phạm vi từ hai tỉnh, thành phố trở lên).
• Cung cấp thông tin không trung thực về doanh nghiệp khác: 100-200 triệu đồng nếu gián tiếp, 200-300 triệu đồng nếu trực tiếp (gấp đôi nếu liên tỉnh).
• Gây rối hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác: 50-100 triệu đồng nếu gián tiếp, 100-150 triệu đồng nếu trực tiếp (gấp đôi nếu liên tỉnh).
• Lôi kéo khách hàng bất chính bằng thông tin gian dối hoặc so sánh không chứng minh được: 100-200 triệu đồng (gấp đôi nếu liên tỉnh).
• Bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ dưới giá thành toàn bộ: 800 triệu - 1 tỷ đồng (gấp đôi nếu liên tỉnh).

Hiệu lực của Nghị định 102/2026/NĐ-CP

Nghị định 102/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 20/5/2026, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 75/2019/NĐ-CP và bãi bỏ một số quy định.