Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-BCT gộp Nghị định 75/2019/NĐ-CP với nội dung sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 102/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ 20/5/2026), quy định toàn bộ khung xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh. Nghị định áp dụng cho mọi doanh nghiệp, kể cả doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, hiệp hội ngành nghề và các tổ chức, cá nhân liên quan. Mức phạt vẫn ở khung cao: tối đa 10% tổng doanh thu liên quan đối với hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh và lạm dụng vị trí thống lĩnh, độc quyền thị trường; tối đa 5% doanh thu đối với vi phạm về tập trung kinh tế (sáp nhập, hợp nhất, mua lại, liên doanh); và tối đa 2 tỷ đồng đối với hành vi cạnh tranh không lành mạnh như xâm phạm bí mật kinh doanh, ép buộc đối tác, cung cấp thông tin sai sự thật hoặc bán dưới giá thành. Nghị định 102/2026/NĐ-CP bổ sung nguyên tắc mức phạt cụ thể mặc định là mức trung bình của khung, thêm hai biện pháp khắc phục hậu quả mới (buộc cung cấp thông tin, tài liệu đầy đủ trung thực; buộc thực hiện đầy đủ điều kiện tập trung kinh tế) và bãi bỏ một số hình thức xử phạt bổ sung không còn phù hợp. Đối với chủ doanh nghiệp SME và nhà đầu tư nước ngoài, điểm cần lưu ý là hoạt động M&A, liên doanh hoặc thỏa thuận hợp tác với đối tác cùng ngành có thể bị coi là tập trung kinh tế hoặc thỏa thuận hạn chế cạnh tranh nếu không thông báo trước cho Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, với mức phạt có thể lên tới hàng tỷ đồng. Doanh nghiệp nên rà soát các thỏa thuận phân phối, hợp đồng độc quyền và kế hoạch M&A để đảm bảo tuân thủ trước ngày 20/5/2026.
Nghị định quy định hình thức xử phạt, mức phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền xử phạt và việc thi hành quyết định xử phạt đối với hành vi vi phạm hành chính về cạnh tranh, gồm: thỏa thuận hạn chế cạnh tranh; lạm dụng vị trí thống lĩnh, độc quyền thị trường; tập trung kinh tế; cạnh tranh không lành mạnh; và các vi phạm pháp luật cạnh tranh khác.
Đối tượng áp dụng: mọi doanh nghiệp (kể cả doanh nghiệp công ích, doanh nghiệp thuộc lĩnh vực độc quyền nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam), hiệp hội ngành nghề hoạt động tại Việt Nam, và các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước, nước ngoài có liên quan.
1. Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh (Điều 6-7): ấn định giá, phân chia thị trường hoặc khách hàng, hạn chế sản lượng, thông thầu, ngăn cản doanh nghiệp khác gia nhập thị trường, hạn chế phát triển kỹ thuật, công nghệ... Phạt 1-10% doanh thu liên quan nếu các bên cùng thị trường liên quan, hoặc 1-5% nếu các bên ở các công đoạn khác nhau trong cùng chuỗi cung ứng; kèm tịch thu lợi nhuận thu được từ vi phạm.
2. Lạm dụng vị trí thống lĩnh, độc quyền thị trường (Điều 8-9): bán dưới giá thành toàn bộ nhằm loại đối thủ, áp đặt giá mua/bán bất hợp lý, hạn chế sản xuất hoặc phân phối, áp dụng điều kiện thương mại phân biệt, áp đặt điều kiện hợp đồng bất lợi. Phạt 1-10% doanh thu liên quan, kèm tịch thu lợi nhuận vi phạm và buộc cơ cấu lại doanh nghiệp.
3. Tập trung kinh tế bị cấm (Điều 10-15): sáp nhập, hợp nhất, mua lại, liên doanh bị cấm theo Điều 30 Luật Cạnh tranh - phạt 1-5% doanh thu liên quan của các bên. Không thông báo tập trung kinh tế theo ngưỡng tài sản, doanh thu: phạt 500 triệu - 2 tỷ đồng cho mỗi doanh nghiệp tùy quy mô. Thực hiện tập trung kinh tế khi chưa có thông báo kết quả thẩm định sơ bộ hoặc khi Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia chưa ra quyết định thẩm định chính thức: phạt cùng mức 500 triệu - 2 tỷ đồng như hành vi không thông báo tập trung kinh tế, tùy quy mô doanh nghiệp. Không thực hiện đầy đủ điều kiện tập trung kinh tế đã được phê duyệt: phạt 1-3% doanh thu liên quan; trường hợp quy định tại điểm c khoản 1 Điều 41 Luật Cạnh tranh: phạt 1-5% doanh thu liên quan.
4. Cạnh tranh không lành mạnh (Điều 16-21):
Nghị định 102/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 20/5/2026, thay đổi nguyên tắc tính mức phạt cụ thể (mặc định lấy mức trung bình khung), bổ sung hai biện pháp khắc phục hậu quả mới và bãi bỏ một số hình thức xử phạt bổ sung không còn cần thiết. Doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp có thị phần lớn hoặc đang thực hiện M&A, liên doanh, nên rà soát nghĩa vụ thông báo tập trung kinh tế và các thỏa thuận hợp tác, phân phối để tránh mức phạt có thể lên tới hàng chục tỷ đồng.
