Văn bản hợp nhất số 31/VBHN-VPQH: Luật Kinh doanh bảo hiểm (hợp nhất)

Tổng quan

Đây là văn bản hợp nhất số 31/VBHN-VPQH, hợp nhất Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 (Quốc hội thông qua 16/6/2022, hiệu lực từ 01/01/2023) với sửa đổi, bổ sung tại Luật số 139/2025/QH15 (thông qua 10/12/2025, hiệu lực từ 01/01/2026, một số điều khoản từ 01/07/2026). Đây là luật khung điều chỉnh toàn bộ hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Luật áp dụng cho doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, đại lý bảo hiểm, doanh nghiệp môi giới bảo hiểm, tổ chức cung cấp dịch vụ phụ trợ bảo hiểm, tổ chức tương hỗ cung cấp bảo hiểm vi mô, chi nhánh bảo hiểm phi nhân thọ và tái bảo hiểm nước ngoài tại Việt Nam, cũng như bên mua bảo hiểm, người được bảo hiểm và người thụ hưởng. Luật không áp dụng cho bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm tiền gửi do Nhà nước thực hiện không vì mục đích kinh doanh.

Những điểm sửa đổi đáng chú ý (Luật số 139/2025/QH15)

• Thuật ngữ «an toàn thông tin» trong yêu cầu hệ thống công nghệ thông tin được thay bằng «an ninh mạng» (Điều 11, 13).
• Phạm vi bảo hiểm bắt buộc trong xây dựng thu hẹp từ «hoạt động đầu tư xây dựng» còn «hoạt động xây dựng» (Điều 8).
• Bỏ cụm từ liên quan đến «dịch vụ phụ trợ bảo hiểm qua biên giới» khỏi một số điều khoản, hiệu lực từ 01/07/2026.
• Bãi bỏ Điều 69 và một khoản tại Điều 71 về thẩm quyền cấp phép.

Hợp đồng bảo hiểm (Chương II)

Luật quy định 5 loại hợp đồng bảo hiểm: nhân thọ, sức khỏe, tài sản, thiệt hại, trách nhiệm. Nguyên tắc cốt lõi: trung thực tuyệt đối, quyền lợi có thể được bảo hiểm, bồi thường không vượt quá thiệt hại thực tế, thế quyền, rủi ro ngẫu nhiên. Quyền lợi quan trọng cho bên mua bảo hiểm:

• Thời gian cân nhắc 21 ngày với hợp đồng trên 1 năm, được hủy và hoàn phí (trừ chi phí hợp lý).
• Điều khoản không rõ ràng được giải thích có lợi cho bên mua bảo hiểm.
• Doanh nghiệp bảo hiểm phải giải thích rõ điều khoản loại trừ trách nhiệm, có bằng chứng bên mua đã hiểu.
• Thời hạn bồi thường mặc định 15 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ; chậm trả phải trả lãi.
• Thời hạn nộp hồ sơ yêu cầu bồi thường là 1 năm kể từ ngày xảy ra sự kiện bảo hiểm.

Bảo hiểm bắt buộc (Điều 8)

Bốn loại bảo hiểm bắt buộc: (1) trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới; (2) cháy, nổ bắt buộc; (3) bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động xây dựng; (4) bảo hiểm bắt buộc khác theo luật chuyên ngành. Doanh nghiệp được phép triển khai không được từ chối bán cho đối tượng đủ điều kiện.

Doanh nghiệp bảo hiểm, cấp phép và chi nhánh nước ngoài (Chương III)

Bộ Tài chính cấp, sửa đổi, thu hồi giấy phép thành lập và hoạt động (đồng thời là Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp), thời hạn xử lý hồ sơ 60 ngày. Chi nhánh bảo hiểm phi nhân thọ hoặc tái bảo hiểm nước ngoài phải có vốn cấp bằng Đồng Việt Nam từ nguồn hợp pháp (không dùng vốn vay), có Giám đốc chi nhánh và Chuyên gia tính toán đạt tiêu chuẩn. Doanh nghiệp phải chính thức hoạt động trong 12 tháng kể từ ngày cấp phép.

Công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu

Doanh nghiệp bảo hiểm phải xây dựng hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu an ninh mạng, có giải pháp dự phòng thảm họa. Luật cũng quy định Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động kinh doanh bảo hiểm do Bộ Tài chính quản lý, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia khác, kèm yêu cầu bảo mật thông tin cá nhân và bí mật kinh doanh.

Ý nghĩa đối với doanh nghiệp

Với hầu hết SME, luật liên quan trực tiếp khi doanh nghiệp thuộc diện phải mua bảo hiểm bắt buộc (xây dựng, cháy nổ, xe cơ giới) hoặc tranh chấp hợp đồng bảo hiểm - quyền giải thích có lợi, thời hạn bồi thường 15 ngày, quyền hủy hợp đồng trong 21 ngày là điều khoản bảo vệ cần biết.