Văn bản hợp nhất 44/VBHN-NHNN: Các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài (cập nhật đến Thông tư 08/2026/TT-NHNN)

Tổng quan

Văn bản hợp nhất số 44/VBHN-NHNN tập hợp Thông tư 22/2019/TT-NHNN ngày 15/11/2019 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, cùng với các Thông tư sửa đổi, bổ sung: 08/2020/TT-NHNN, 26/2022/TT-NHNN, 09/2024/TT-NHNN và mới nhất là 08/2026/TT-NHNN (hiệu lực từ 15/05/2026).

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Thông tư áp dụng cho: ngân hàng thương mại nhà nước, ngân hàng hợp tác xã, ngân hàng thương mại cổ phần, ngân hàng liên doanh, ngân hàng 100% vốn nước ngoài; chi nhánh ngân hàng nước ngoài; và các tổ chức, cá nhân liên quan. Các giới hạn, tỷ lệ phải duy trì thường xuyên gồm: tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu, giới hạn cấp tín dụng, tỷ lệ khả năng chi trả, tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn, tỷ lệ mua/nắm giữ trái phiếu Chính phủ, giới hạn góp vốn mua cổ phần, và tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi.

Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR)

Ngân hàng phải duy trì CAR riêng lẻ và CAR hợp nhất tối thiểu 9%; chi nhánh ngân hàng nước ngoài duy trì CAR tối thiểu 9%. Công thức: CAR = Vốn tự có / Tổng tài sản Có rủi ro x 100%. Quy định này không áp dụng cho ngân hàng, chi nhánh đã chuyển sang tính CAR theo chuẩn Basel II tại Thông tư 41/2016/TT-NHNN.

Giới hạn cấp tín dụng để đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, cổ phiếu

Ngân hàng chỉ được cấp tín dụng kỳ hạn tối đa 1 năm để khách hàng đầu tư, kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp hoặc cổ phiếu, với điều kiện: tỷ lệ nợ xấu dưới 3%, tuân thủ đầy đủ quy định về quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ. Tổng dư nợ cấp tín dụng cho mỗi mục đích này không vượt quá 5% vốn điều lệ (vốn được cấp) của ngân hàng, chi nhánh. Thông tư liệt kê nhiều trường hợp bị cấm cấp tín dụng, ví dụ khi tài sản bảo đảm là chính cổ phiếu/trái phiếu của tổ chức tín dụng hoặc công ty con, hoặc khách hàng là người có liên quan theo Luật Các tổ chức tín dụng.

Tỷ lệ khả năng chi trả (thanh khoản)

• Tỷ lệ dự trữ thanh khoản tối thiểu: 10% (Tài sản có tính thanh khoản cao / Tổng Nợ phải trả).
• Tỷ lệ khả năng chi trả trong 30 ngày: tính riêng cho VND và ngoại tệ. Khi dòng tiền ra ròng dương, ngân hàng phải duy trì tối thiểu 50% đối với VND; đối với ngoại tệ, tối thiểu 10% với ngân hàng thương mại, 5% với chi nhánh ngân hàng nước ngoài và ngân hàng hợp tác xã.
• Nếu vi phạm, ngân hàng phải tự xử lý (vay tổ chức tín dụng khác, cam kết không thể hủy ngang…) và báo cáo Ngân hàng Nhà nước trước 10 giờ sáng ngày hôm sau; nếu dùng biện pháp tự xử lý từ 20% tài sản thanh khoản cao trở lên, Ngân hàng Nhà nước áp dụng thêm biện pháp giám sát.

Tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) và điểm sửa đổi 2026

LDR tối đa 85%, tính theo công thức LDR = Tổng dư nợ cho vay / Tổng tiền gửi x 100%. Thông tư 08/2026/TT-NHNN (hiệu lực 15/05/2026) sửa đổi điểm a khoản 4 Điều 20, thay đổi cách xác định «tổng tiền gửi» dùng làm mẫu số: loại trừ tiền ký quỹ, tiền gửi vốn chuyên dùng, tiền gửi không kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước, và 80% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước. Đây là thay đổi kỹ thuật nhưng có thể làm giảm mẫu số tính LDR tại một số ngân hàng có tỷ trọng tiền gửi Kho bạc lớn, từ đó ảnh hưởng đến dư địa cho vay.

Vì sao doanh nghiệp cần quan tâm

Thông tư này không đặt ra nghĩa vụ báo cáo hay tuân thủ trực tiếp cho doanh nghiệp ngoài ngành ngân hàng. Tuy nhiên, các giới hạn CAR, LDR và tỷ lệ thanh khoản quyết định năng lực cho vay của hệ thống ngân hàng, ảnh hưởng gián tiếp đến khả năng tiếp cận vốn tín dụng của doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt trong giai đoạn ngân hàng bị siết room tín dụng do vi phạm tỷ lệ an toàn. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài làm việc với chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam cũng nên lưu ý các mức tỷ lệ riêng áp dụng cho nhóm này (ví dụ tỷ lệ thanh khoản ngoại tệ 5% thay vì 10%).

Lưu ý: bản tóm tắt này dựa trên các phần đã xác minh của văn bản (phạm vi áp dụng, CAR, giới hạn cấp tín dụng, tỷ lệ thanh khoản, LDR); chi tiết số liệu tại Mục 5-7 (tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn, tỷ lệ mua trái phiếu Chính phủ, giới hạn góp vốn mua cổ phần) và các Phụ lục kèm theo chưa được kiểm tra đầy đủ trong lần đọc này.