Văn bản hợp nhất số 90/VBHN-VPQH: Luật Xử lý vi phạm hành chính (hợp nhất đến tháng 4/2026)

Tổng quan

Văn bản hợp nhất số 90/VBHN-VPQH do Văn phòng Quốc hội ban hành, hợp nhất Luật Xử lý vi phạm hành chính số 15/2012/QH13 (hiệu lực từ 01/7/2013) với 9 luật sửa đổi, bổ sung liên quan, gần nhất là Luật số 88/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2025) và các nội dung sẽ có hiệu lực từ 01/7/2026 theo Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 và Luật Phòng, chống ma túy số 120/2025/QH15. Đây là bản văn hợp nhất - công cụ tra cứu chính thức, không làm thay đổi hiệu lực của các văn bản gốc.

Nguyên tắc xử phạt (Điều 3)

• Mọi vi phạm phải được phát hiện, xử lý kịp thời, đúng thẩm quyền, công khai, khách quan.
• Một hành vi vi phạm chỉ bị xử phạt một lần; nhiều người cùng vi phạm thì mỗi người đều bị xử phạt.
• Người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh vi phạm; cá nhân, tổ chức bị xử phạt có quyền tự chứng minh mình không vi phạm.
• Mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 2 lần mức phạt đối với cá nhân cho cùng hành vi.

Thời hiệu xử phạt (Điều 6)

• Thời hiệu chung: 1 năm.
• Thời hiệu 2 năm áp dụng cho vi phạm về: kế toán, hóa đơn, phí - lệ phí, kinh doanh bảo hiểm, quản lý giá, chứng khoán, sở hữu trí tuệ, xây dựng, thủy sản, lâm nghiệp, tài nguyên nước, dầu khí và khoáng sản, bảo vệ môi trường, năng lượng nguyên tử, đất đai, đê điều, báo chí, xuất bản, hàng hóa xuất nhập khẩu, hàng cấm - hàng giả, quản lý lao động ngoài nước, khiếu nại - tố cáo.
• Vi phạm về thuế và kiểm toán độc lập: thời hiệu áp dụng theo pháp luật quản lý thuế và pháp luật kiểm toán độc lập, không theo luật này.
• Trường hợp cơ quan tố tụng chuyển hồ sơ sang xử phạt hành chính, thời hiệu được kéo dài thêm 1 năm.

Các hình thức xử phạt (Điều 21-25)

1. Cảnh cáo (bằng văn bản, cho vi phạm không nghiêm trọng hoặc người 14-16 tuổi).
2. Phạt tiền.
3. Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn (1-24 tháng).
4. Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm.
5. Trục xuất (đối với người nước ngoài).

Khung phạt tiền tối đa theo lĩnh vực (Điều 23-24)

Khung chung: cá nhân từ 50.000 đồng đến 1 tỷ đồng; tổ chức từ 100.000 đồng đến 2 tỷ đồng. Mức trần cụ thể theo lĩnh vực (áp dụng cho cá nhân, tổ chức nhân 2):

• Đến 50 triệu đồng: kế toán, hóa đơn, phí - lệ phí, dự trữ quốc gia, đăng ký doanh nghiệp, quản lý tài sản công.
• Đến 75 triệu đồng: lao động, giáo dục, giao thông đường bộ/đường sắt/đường thủy, bảo hiểm xã hội - y tế - thất nghiệp.
• Đến 100 triệu đồng: hải quan, thủ tục thuế, thương mại, công nghệ thông tin, viễn thông, an ninh mạng.
• Đến 200-500 triệu đồng: hàng cấm - hàng giả, bảo vệ người tiêu dùng, xây dựng, đất đai, kinh doanh bất động sản.
• Riêng thuế, kiểm toán độc lập, chứng khoán, cạnh tranh, đo lường, an toàn thực phẩm, bảo vệ dữ liệu cá nhân: áp dụng mức phạt theo luật chuyên ngành, không theo khung của luật này (khoản 3 Điều 24).

Tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng và trường hợp không xử phạt

Luật liệt kê các tình tiết giảm nhẹ (tự nguyện khắc phục hậu quả, thành khẩn khai báo...) và tăng nặng (vi phạm có tổ chức, tái phạm, lợi dụng chức vụ...). Không xử phạt đối với hành vi thực hiện trong tình thế cấp thiết, phòng vệ chính đáng, sự kiện bất ngờ hoặc bất khả kháng, hoặc do người không có năng lực trách nhiệm hành chính thực hiện.

Hành vi bị nghiêm cấm đối với người có thẩm quyền

Nghiêm cấm sách nhiễu, đòi - nhận tiền/tài sản của người vi phạm, bao che, xử phạt không đúng thẩm quyền/thủ tục, giả mạo hồ sơ xử phạt, và can thiệp trái pháp luật vào việc xử lý vi phạm hành chính.

Ý nghĩa đối với doanh nghiệp

Đây là luật khung áp dụng cho mọi quyết định xử phạt hành chính doanh nghiệp có thể gặp, kể cả trong lĩnh vực kế toán, hóa đơn, thuế và hải quan. Doanh nghiệp nên đối chiếu quyết định xử phạt với các nguyên tắc, thời hiệu và mức trần nêu trên để bảo vệ quyền khiếu nại, khởi kiện của mình.