Nghị định 152/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Thi hành án dân sự

Phạm vi điều chỉnh

Nghị định 152/2026/NĐ-CP, ban hành ngày 13/5/2026 và đăng Công báo số 287 ngày 27/5/2026, quy định chi tiết một số điều của Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 và các biện pháp tổ chức thi hành, bao gồm thủ tục thi hành án dân sự, giải quyết khiếu nại và tố cáo, bảo đảm tài chính từ ngân sách cho công tác thi hành án, và nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan liên quan.

Đại diện và các trường hợp trễ hạn được chấp nhận

• Người đại diện cho đương sự (theo pháp luật hoặc theo ủy quyền) phải có văn bản ủy quyền công chứng hoặc chứng thực, nêu rõ phạm vi và thời hạn ủy quyền.
• Nghị định liệt kê chi tiết các trường hợp «tình trạng khẩn cấp», «trở ngại khách quan» và «sự kiện bất khả kháng» được chấp nhận là lý do yêu cầu thi hành án trễ hạn, ví dụ thiên tai, dịch bệnh, tai nạn, công tác vùng biên giới hoặc tổ chức sáp nhập, giải thể mà chưa xác định người kế thừa, cùng loại giấy tờ chứng minh tương ứng cho từng trường hợp.

Cơ sở dữ liệu và nền tảng số thi hành án dân sự

• Bộ Tư pháp xây dựng và vận hành nền tảng số thi hành án dân sự, kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia, ứng dụng VNeID và Cổng Dịch vụ công quốc gia.
• Thông báo và xác minh điều kiện thi hành án được ưu tiên thực hiện trên môi trường số; giấy tờ giấy chỉ dùng khi không thể số hóa.

Ra quyết định thi hành án

• Chủ động: cơ quan thi hành án tự ra quyết định đối với các khoản như tịch thu sung công quỹ, truy thu thuế, khoản bồi thường cho Nhà nước hoặc doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn, và các khoản nộp trực tiếp vào ngân sách, không cần đương sự yêu cầu.
• Theo yêu cầu: đương sự nộp yêu cầu qua VNeID, Cổng dịch vụ công, trực tiếp hoặc qua bưu chính. Nghị định quy định rõ nội dung bắt buộc của đơn yêu cầu và các trường hợp cơ quan thi hành án không được từ chối, ví dụ giao tài sản hoặc giao, nuôi con.
• Thời hiệu yêu cầu thi hành án được tính riêng cho từng kỳ hạn nếu nghĩa vụ trả theo định kỳ; có cơ chế xin thi hành án quá hạn khi có lý do bất khả kháng như đã nêu ở trên.

Thay đổi Chấp hành viên và thỏa thuận thi hành án

• Đương sự có quyền yêu cầu thay Chấp hành viên nếu có căn cứ vi phạm hoặc xung đột lợi ích; cơ quan thi hành án phải trả lời trong 03 ngày làm việc.
• Đương sự được thỏa thuận về việc thi hành án trước hoặc sau khi có quyết định thi hành án; thỏa thuận phải lập văn bản, có thể được Chấp hành viên chứng kiến. Chấp hành viên có quyền từ chối chứng kiến hoặc không công nhận thỏa thuận nếu thỏa thuận vi phạm pháp luật hoặc nhằm trốn tránh phí thi hành án.

Thông báo thi hành án

Nghị định quy định thứ tự ưu tiên các hình thức thông báo:

1. Môi trường số qua VNeID, là hình thức mặc định.
2. Trực tiếp, qua bưu chính hoặc qua văn phòng thi hành án khi không xác định được số định danh hoặc đương sự không tiếp cận được môi trường số.
3. Niêm yết công khai trong 07 ngày khi không thể thông báo trực tiếp.
4. Trên báo hoặc đài trong hai kỳ liên tiếp, áp dụng cho vụ việc có nhiều đương sự hoặc khi pháp luật yêu cầu.
5. Thủ tục riêng cho đương sự ở nước ngoài, bao gồm tương trợ tư pháp qua Bộ Tư pháp với thời hạn 3 đến 6 tháng, và đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tư pháp nếu tương trợ tư pháp không có kết quả.

Xác minh điều kiện thi hành án

Chấp hành viên xác minh tài sản, thu nhập, tình trạng hôn nhân, mã số doanh nghiệp hoặc hợp tác xã, nơi cư trú hoặc trụ sở thông qua nền tảng số hoặc cơ sở dữ liệu kết nối. Đối với tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, Chấp hành viên phải xin ý kiến cơ quan quản lý đất đai hoặc quy hoạch trước khi kê biên hay chuyển nhượng.

Nội dung liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp

• Thi hành phán quyết trọng tài: hồ sơ yêu cầu thi hành phán quyết trọng tài, kể cả trọng tài nước ngoài, phải kèm tài liệu chứng minh Tòa án đã thụ lý đơn yêu cầu hủy phán quyết hoặc đã đăng ký phán quyết trọng tài vụ việc, quan trọng đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài có tranh chấp thương mại.
• Biện pháp khẩn cấp tạm thời liên quan lao động: tạm đình chỉ quyết định sa thải người lao động; buộc người sử dụng lao động tạm ứng tiền lương, tiền công, trợ cấp tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp cho người lao động. Các biện pháp này có thể được ủy thác thi hành liên tỉnh khi người sử dụng lao động có tài sản ở địa phương khác.
• Bù trừ nghĩa vụ giữa các bên có nghĩa vụ qua lại được cho phép, trừ khi ảnh hưởng đến lợi ích của Nhà nước hoặc quyền lợi hợp pháp của bên thứ ba.
• Thu tiền, tài sản từ phạm nhân đang thi hành án dân sự có quy trình chuyển tiền và tài sản riêng cho cơ quan thi hành án dân sự trong thời hạn 01 tháng.

Ghi chú

Nội dung này chủ yếu là văn bản hướng dẫn thủ tục dành cho cơ quan thi hành án và Chấp hành viên. Doanh nghiệp cần quan tâm chủ yếu khi là bên có nghĩa vụ hoặc quyền lợi trong một bản án, quyết định của tòa án hoặc phán quyết trọng tài đang được thi hành.