Nghị định 99/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung quy định về quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông (đường bộ, đường thủy nội địa, đường sắt, hàng hải)

Tổng quan

Nghị định số 99/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung các nghị định về quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông: Chương I sửa Nghị định 44/2024/NĐ-CP (đường bộ), Chương II sửa Nghị định 12/2025/NĐ-CP (đường thủy nội địa), Chương III sửa Nghị định 15/2025/NĐ-CP (đường sắt), Chương IV sửa Nghị định 84/2025/NĐ-CP (hàng hải). Nghị định có hiệu lực từ ngày ký ban hành (Điều 80).

Hạ tầng đường bộ: cơ cấu lại thẩm quyền quản lý

• Cơ quan quản lý đường bộ: trung ương là tổ chức trực thuộc Bộ Xây dựng; cấp tỉnh là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; cấp xã là Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu.
• Cơ quan, đơn vị quản lý tài sản: ở trung ương gồm cơ quan quản lý đường bộ trung ương và đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ Xây dựng; cấp tỉnh gồm cơ quan quản lý đường bộ cấp tỉnh và đơn vị sự nghiệp công lập thuộc tỉnh; cấp xã gồm cơ quan chuyên môn về đường bộ cấp xã và đơn vị sự nghiệp công lập thuộc cấp xã.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng quyết định giao tài sản thuộc trung ương quản lý; Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định hoặc phân cấp thẩm quyền giao tài sản thuộc địa phương quản lý.

Giao tài sản

Cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định giao tài sản trong 15 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ. Khi quyết định giao, khai thác, xử lý tài sản, tài sản liên quan đến quốc phòng phải có ý kiến của Bộ Quốc phòng, liên quan đến an ninh quốc gia phải có ý kiến của Bộ Công an.

Khai thác tài sản

Các phương thức gồm: cơ quan, đơn vị quản lý tài sản trực tiếp tổ chức khai thác; chuyển nhượng quyền thu phí; cho thuê quyền khai thác; chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác; phương thức khác theo pháp luật.

Sử dụng một phần tài sản cho an ninh - quốc phòng, phòng chống thiên tai, biển tuyên truyền, hoạt động văn hóa - thể thao tạm thời, công trình viễn thông, trạm sạc pin thì thực hiện theo pháp luật chuyên ngành, không thực hiện việc khai thác theo Nghị định này. Trường hợp khai thác hỗn hợp (kết hợp một phần tài sản với tài sản khác) do Bộ trưởng Bộ Xây dựng hoặc Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định. Riêng tiền thu được từ công trình viễn thông, trạm sạc pin và khai thác hỗn hợp được quản lý theo điểm b khoản 1 Điều 18 của Nghị định 44/2024/NĐ-CP (đã sửa đổi).

Điều kiện đối với tổ chức tham gia đấu giá

Ngoài điều kiện theo pháp luật về đấu giá tài sản, tổ chức tham gia đấu giá phải:

• Có quyết định thành lập/đăng ký kinh doanh.
• Có năng lực, kinh nghiệm quản lý, khai thác công trình đường bộ (trực tiếp hoặc qua bên thứ ba).
• Có năng lực tài chính: doanh thu và lợi nhuận trước thuế tối thiểu 2 năm liền kề theo báo cáo tài chính đã kiểm toán (doanh nghiệp) hoặc báo cáo quyết toán đã thẩm định, xét duyệt (đơn vị sự nghiệp công lập). Với chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác, chỉ áp dụng báo cáo tài chính đã kiểm toán của doanh nghiệp.
• Riêng chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác: tỷ lệ vốn chủ sở hữu tối thiểu 15% tổng mức đầu tư dự án nâng cấp, mở rộng đã được phê duyệt.

Riêng với cho thuê quyền khai thác, các điều kiện của pháp luật về đấu giá tài sản không áp dụng đối với công trình hạ tầng kỹ thuật (đường dây, cáp, đường ống), biển quảng cáo và công trình lắp đặt vào kết cấu hạ tầng đường bộ, hành lang an toàn đường bộ phù hợp với pháp luật về đường bộ.

Ký quỹ, bảo lãnh và doanh thu vượt mức

Bên nhận chuyển nhượng hoặc bên thuê phải ký quỹ hoặc bảo lãnh ngân hàng để bảo đảm thực hiện hợp đồng. Nếu chọn ký quỹ, mức ký quỹ bằng 5% tổng giá trị chuyển nhượng hoặc tiền thuê của toàn bộ thời hạn theo giá trúng đấu giá, gửi vào tài khoản phong tỏa tại tổ chức tín dụng trong 15 ngày kể từ ngày ký hợp đồng.

Hằng năm, nếu doanh thu thực tế lớn hơn doanh thu đối chiếu từ 125% trở lên thì phải nộp bổ sung 50% phần doanh thu tăng thêm trên 125%. Doanh thu đối chiếu là doanh thu của năm tương ứng trong phương án giá khởi điểm. Với cho thuê quyền khai thác, quy định này áp dụng cho hình thức trả tiền thuê một lần cho cả thời gian thuê. Thời hạn nộp là 30 ngày kể từ ngày xác định số tiền và chậm nhất ngày 31/10 năm sau liền kề.

Quản lý số tiền thu được

Số tiền thu từ chuyển nhượng quyền thu phí, cho thuê quyền khai thác, chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác, sau khi trừ chi phí liên quan, nộp toàn bộ vào ngân sách nhà nước (trung ương hoặc địa phương tùy tài sản). Phí sử dụng đường bộ được quản lý theo pháp luật về phí và ngân sách; tiền từ dịch vụ khác theo cơ chế tài chính tại khoản 2 Điều 85 Luật Quản lý, sử dụng tài sản công (sửa đổi bởi Luật số 90/2025/QH15).

Các chương khác

Chương II, III, IV sửa đổi các nghị định về đường thủy nội địa, đường sắt và hàng hải, gồm thẩm quyền, thời hạn xử lý hồ sơ, điều kiện đấu giá và quản lý tiền thu được; nội dung từng chương có điểm khác nhau (ví dụ đường sắt quốc gia: doanh nghiệp được sử dụng 80% tiền dịch vụ và nộp 20% vào ngân sách; đường sắt đô thị: Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định các tỷ lệ này), cần xem từng chương của Nghị định.