Nghị định số 193/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 01/07/2026) quy định về quyết toán vốn đầu tư dự án, trong đó khoản 1 Điều 9 yêu cầu kiểm toán báo cáo quyết toán bắt buộc đối với các dự án quan trọng quốc gia và dự án nhóm A sử dụng vốn đầu tư công, vốn chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước, hoặc vốn ngân sách nhà nước khác không thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về đầu tư công. Một độc giả hỏi liệu các dự án sử dụng nguồn chi thường xuyên - ví dụ dự án sửa chữa, bảo trì đường bộ hoặc công trình thủy lợi dùng kinh phí sự nghiệp - có bắt buộc phải kiểm toán trước khi trình cấp có thẩm quyền thẩm tra, phê duyệt quyết toán hay không. Bộ Tài chính trả lời rằng theo điểm b khoản 1 Điều 73 Luật Xây dựng, chủ đầu tư chịu trách nhiệm quản lý chi phí đầu tư xây dựng trong phạm vi tổng mức đầu tư được phê duyệt; chi phí kiểm toán độc lập chỉ là một khoản mục nhỏ trong tổng mức đầu tư và việc có bố trí chi phí này hay không đã được quyết định ngay từ khi phê duyệt dự án. Do đó, đối với các dự án nhóm B và nhóm C sử dụng vốn đầu tư công, vốn chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước, hoặc vốn ngân sách nhà nước khác ngoài phạm vi pháp luật đầu tư công, việc có thuê kiểm toán độc lập trước khi trình thẩm tra quyết toán hay không thuộc trách nhiệm tự quyết định của chủ đầu tư, chứ không phải là yêu cầu bắt buộc như đối với dự án quan trọng quốc gia và dự án nhóm A. Nếu có nhu cầu thuê kiểm toán, chủ đầu tư phải tổ chức đấu thầu và ký hợp đồng kiểm toán theo đúng quy định pháp luật về đấu thầu và hợp đồng. Đối với doanh nghiệp là chủ đầu tư các dự án nhóm B, C dùng vốn nhà nước - đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng, sửa chữa hạ tầng giao thông, thủy lợi - đây là căn cứ pháp lý quan trọng để xác định có cần bố trí chi phí kiểm toán độc lập trong tổng mức đầu tư hay không, tránh phát sinh chi phí ngoài dự toán hoặc chậm trễ khi trình phê duyệt quyết toán.
Ngày 01/06/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 193/2026/NĐ-CP quy định về quyết toán vốn đầu tư dự án (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026). Tại khoản 1 Điều 9 Nghị định quy định: «Các dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A (trừ dự án thuộc danh mục bí mật nhà nước) sử dụng vốn đầu tư công, dự án sử dụng chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước, vốn ngân sách nhà nước khác không thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về đầu tư công phải kiểm toán báo cáo quyết toán trước khi trình cấp có thẩm quyền thẩm tra, phê duyệt quyết toán».
Độc giả hiểu rằng các dự án sử dụng nguồn vốn chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước - ví dụ các dự án sửa chữa, bảo trì đường bộ, công trình thủy lợi sử dụng nguồn kinh phí sự nghiệp đường bộ, thủy lợi - là đối tượng bắt buộc phải kiểm toán trước khi trình cấp có thẩm quyền thẩm tra, phê duyệt quyết toán, và đề nghị Bộ Tài chính cho ý kiến.
Tại điểm b khoản 1 Điều 73 Luật Xây dựng quy định: «Chủ đầu tư chịu trách nhiệm quản lý chi phí đầu tư xây dựng từ giai đoạn chuẩn bị dự án đến giai đoạn kết thúc xây dựng trong phạm vi tổng mức đầu tư xây dựng của dự án được phê duyệt».
Chi phí kiểm toán độc lập chiếm tỷ trọng không lớn và chỉ là một trong các chi phí khác của tổng mức đầu tư được duyệt của dự án. Khi quyết định phê duyệt dự án đầu tư, người có thẩm quyền quyết định đầu tư đã quyết định có bố trí chi phí này hay không ngay tại quyết định phê duyệt dự án.
Như vậy, đối với các dự án nhóm B và nhóm C sử dụng vốn đầu tư công, chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước, vốn ngân sách nhà nước khác không thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về đầu tư công, việc có thuê kiểm toán độc lập để kiểm toán báo cáo quyết toán trước khi trình cấp có thẩm quyền thẩm tra hay không thuộc trách nhiệm quyết định của chủ đầu tư - không phải là yêu cầu bắt buộc như đối với dự án quan trọng quốc gia và dự án nhóm A.
Nếu chủ đầu tư quyết định thuê kiểm toán độc lập, việc tổ chức đấu thầu kiểm toán phải tuân thủ đúng quy định pháp luật về đấu thầu, và việc giao kết hợp đồng kiểm toán phải tuân thủ đúng quy định pháp luật về hợp đồng.
