Nghị quyết 109/NQ-CP ngày 16/4/2026 của Chính phủ cập nhật, bổ sung và thay thế Nghị quyết 41/NQ-CP (11/3/2026), ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV và Kết luận 18-KL/TW (2/4/2026) của Trung ương về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia, vay trả nợ công và đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, gắn với mục tiêu tăng trưởng 'hai con số'. Nghị quyết có hiệu lực kể từ ngày ký.
Đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư, văn bản đáng chú ý ở ba điểm. Một là cải cách thể chế: chuyển mạnh từ 'tiền kiểm' sang 'hậu kiểm', cắt giảm tối đa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, số hóa toàn bộ quy trình, mục tiêu đưa môi trường đầu tư kinh doanh vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN và nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới vào năm 2028. Hai là chính sách thuế, ngân sách: xây dựng hệ thống thuế hiện đại, minh bạch, trung lập, không lồng ghép chính sách xã hội vào thuế; không cho phép địa phương ban hành ưu đãi thuế cao hơn luật thuế hiện hành; trao quyền cho Chính phủ chủ động điều chỉnh thuế, phí trong trường hợp khẩn cấp; chính sách thu hút FDI chuyển từ ưu đãi thuế sang ưu đãi theo kết quả. Ba là thị trường vốn: đẩy mạnh chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp để giảm phụ thuộc ngân hàng, mở rộng sở hữu nước ngoài ở ngành không ảnh hưởng an ninh quốc gia.
Đây là văn bản định hướng chiến lược, làm căn cứ để các bộ, ngành, địa phương và tập đoàn, tổng công ty nhà nước xây dựng chương trình hành động cụ thể của mình (hoàn thành trước 20/4/2026), chưa phải là quy định pháp luật có hiệu lực thi hành trực tiếp đối với doanh nghiệp. Các thay đổi cụ thể về thuế, phí, thủ tục hành chính sẽ được thể chế hóa qua các văn bản pháp luật riêng trong thời gian tới.
Tổng quan
Nghị quyết số 109/NQ-CP ngày 16/4/2026 của Chính phủ cập nhật, bổ sung Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Kết luận số 18-KL/TW ngày 02/4/2026 của Trung ương về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026-2030, gắn với mục tiêu tăng trưởng 'hai con số'.
Nghị quyết có hiệu lực kể từ ngày ký (16/4/2026) và thay thế Nghị quyết số 41/NQ-CP ngày 11/3/2026. Các nội dung đã triển khai theo Nghị quyết 41/NQ-CP tiếp tục được thực hiện và cập nhật theo Chương trình hành động mới.
Mục đích, yêu cầu
Chương trình hành động là căn cứ để các bộ, ngành, địa phương, tập đoàn kinh tế, tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước xây dựng chương trình hành động riêng, đồng thời là cơ sở kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước giai đoạn 2026-2030.
Các nhóm nhiệm vụ, giải pháp phát triển kinh tế - xã hội (Mục II)
Chương trình hành động gồm 11 nhóm nhiệm vụ lớn:
- Thống nhất tư duy, đổi mới quản trị thực thi mục tiêu tăng trưởng 'hai con số' gắn với ổn định vĩ mô.
- Hoàn thiện thể chế phát triển: chuyển từ 'tiền kiểm' sang 'hậu kiểm'; cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; số hóa toàn bộ quy trình giải quyết thủ tục; mục tiêu đưa môi trường đầu tư kinh doanh vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN và nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới vào năm 2028; xây dựng khung pháp lý cho fintech, tài sản mã hóa, trí tuệ nhân tạo; thí điểm cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox).
- Xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; phát triển thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp để giảm phụ thuộc vốn ngân hàng; mở rộng tỉ lệ sở hữu nước ngoài tại ngành không ảnh hưởng an ninh quốc gia; đổi mới chính sách thu hút FDI theo hướng ưu đãi sau - ưu đãi theo kết quả thay vì tập trung ưu đãi thuế; phát triển kinh tế tư nhân thành động lực quan trọng nhất, ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh.
- Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hiện đại hóa giáo dục, đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
- Đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số: hoàn thiện cơ chế tài chính, đầu tư cho khoa học công nghệ; phát triển công nghiệp bán dẫn, AI; đẩy mạnh Chính phủ số.
- Phát triển hạ tầng đồng bộ: cao tốc Bắc-Nam, đường sắt tốc độ cao, sân bay Long Thành giai đoạn 2, điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2, trung tâm dữ liệu quốc gia; mục tiêu trên 5.000 km cao tốc vào năm 2030.
- Phát triển văn hóa, xã hội, an sinh xã hội; bảo hiểm y tế toàn dân, miễn viện phí cơ bản đến năm 2030.
- Quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu.
- Quốc phòng, an ninh, bao gồm an ninh kinh tế, an ninh dữ liệu, an ninh mạng.
- Đối ngoại và hội nhập quốc tế.
- Xây dựng Nhà nước pháp quyền, phòng chống tham nhũng, lãng phí; đo lường chất lượng thực thi pháp luật dựa trên mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Tài chính quốc gia, nợ công, đầu tư công trung hạn (Mục III)
Đây là phần có tác động trực tiếp nhất tới doanh nghiệp và người làm kế toán - thuế:
- Chính sách thuế: xây dựng hệ thống thuế hiện đại, minh bạch, bảo đảm tính trung lập, hạn chế lồng ghép chính sách xã hội vào chính sách thuế.
- Ưu đãi thuế địa phương: không cho phép địa phương ban hành cơ chế, chính sách miễn, giảm, ưu đãi thuế cao hơn quy định của pháp luật về thuế và pháp luật khác về thu ngân sách nhà nước (trừ chủ trương của cấp có thẩm quyền).
- Điều chỉnh thuế, phí khẩn cấp: Chính phủ được chủ động điều chỉnh các loại thuế, phí trong trường hợp khẩn cấp để phối hợp chính sách tài khóa - tiền tệ.
- Ngân sách nhà nước: bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương; tiết kiệm triệt để chi thường xuyên (hội nghị, hội thảo, công tác); từ năm 2027 đưa một số nhiệm vụ an ninh, quốc phòng đã duyệt vào cân đối ngân sách nhà nước.
- Nợ công: áp dụng hiệu quả Luật Quản lý nợ công, tăng minh bạch, hướng tới nâng hạng tín nhiệm quốc gia lên mức đầu tư.
- Đầu tư công trung hạn 2026-2030: dự phòng chung 10%; giảm số lượng dự án tối thiểu 30% so với giai đoạn 2021-2025; nghiên cứu hợp nhất Luật Đầu tư công với Luật Ngân sách nhà nước.
Tổ chức thực hiện (Mục IV)
Các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, chủ tịch UBND tỉnh, thành phố, chủ tịch/tổng giám đốc tập đoàn kinh tế, tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước phải:
- Cập nhật, bổ sung chương trình hành động của đơn vị mình, hoàn thành trước ngày 20/4/2026, báo cáo Thủ tướng Chính phủ và gửi Bộ Tài chính tổng hợp.
- Cụ thể hóa thành nhiệm vụ trong kế hoạch công tác hằng năm, xác định rõ sản phẩm đầu ra, cấp trình và trách nhiệm cụ thể.
- Đối với nhiệm vụ đã có văn bản chỉ đạo rõ ràng, triển khai ngay không cần xây dựng thêm đề án.
Nghị quyết do Thủ tướng Chính phủ ký thay mặt Chính phủ.
