Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa ban hành văn bản hợp nhất số 41/VBHN-NHNN, tổng hợp Thông tư số 21/2024/TT-NHNN (có hiệu lực từ 01/7/2024) và các sửa đổi tại Thông tư số 85/2025/TT-NHNN (có hiệu lực từ 31/12/2025), quy định toàn diện về nghiệp vụ thư tín dụng (L/C) và các hoạt động kinh doanh khác liên quan tại ngân hàng thương mại, ngân hàng hợp tác xã và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Văn bản quy định rõ điều kiện khách hàng phải đáp ứng khi đề nghị phát hành, xác nhận, thương lượng thanh toán hoặc hoàn trả thư tín dụng (năng lực pháp lý, phương án sử dụng vốn khả thi, khả năng tài chính); giới hạn lãi suất áp dụng cho dư nợ quá hạn (tối đa 150% lãi suất trong hạn) và lãi chậm trả (tối đa 10%/năm); yêu cầu ngân hàng phải niêm yết công khai biểu phí; và cho phép thực hiện nghiệp vụ thư tín dụng điện tử với các yêu cầu tối thiểu về an ninh, bảo mật, xác thực giao dịch và lưu trữ hồ sơ khách hàng. Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu và nhà đầu tư nước ngoài, đây là văn bản nền tảng cần nắm khi đàm phán hợp đồng mua bán sử dụng L/C: số tiền cấp tín dụng không được vượt quá giá trị hợp đồng hoặc giá trị thư tín dụng, đồng tiền phát hành phải phù hợp với đồng tiền thanh toán trong hợp đồng, và khách hàng không cư trú chỉ được ngân hàng phát hành hoặc xác nhận L/C khi đáp ứng thêm điều kiện về vốn góp, tài sản bảo đảm hoặc bên thụ hưởng là người cư trú. Thay đổi đáng chú ý nhất trong lần hợp nhất này là quy định về đầu mối tiếp nhận quy định nội bộ nghiệp vụ L/C của ngân hàng (nay là Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực), phản ánh việc tái cơ cấu bộ máy Ngân hàng Nhà nước chứ không phải thay đổi về bản chất nghiệp vụ.
Thông tư quy định về nghiệp vụ thư tín dụng (trừ thư tín dụng dự phòng) và các hoạt động kinh doanh khác liên quan đến thư tín dụng của ngân hàng thương mại, ngân hàng hợp tác xã và chi nhánh ngân hàng nước ngoài (gọi chung là ngân hàng) đối với khách hàng là tổ chức, cá nhân, người cư trú và người không cư trú.
Ngân hàng và khách hàng được lựa chọn thực hiện L/C qua phương tiện điện tử, phải tuân thủ pháp luật về phòng chống rửa tiền, giao dịch điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân. Yêu cầu tối thiểu gồm: bảo đảm tiêu chuẩn an ninh, an toàn, bảo mật; áp dụng xác thực giao dịch điện tử; lưu trữ đầy đủ hồ sơ nhận biết khách hàng; kiểm tra định kỳ mức độ an toàn hệ thống (đạt cấp độ 3 trở lên); phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng cá nhân, bộ phận vận hành hệ thống.
Ngân hàng có quyền chấp nhận hoặc từ chối đề nghị, yêu cầu cung cấp thông tin thẩm định, yêu cầu hoàn trả gốc, lãi, phí, khởi kiện khi vi phạm cam kết. Khách hàng có quyền từ chối yêu cầu không phù hợp thỏa thuận, khởi kiện khi bị vi phạm, và có nghĩa vụ cung cấp thông tin trung thực, chính xác, hoàn trả đầy đủ gốc, lãi, phí đúng hạn.
Thông tư số 85/2025/TT-NHNN (hiệu lực từ 31/12/2025) sửa đổi căn cứ ban hành và một số điều khoản kỹ thuật do tái cơ cấu bộ máy Ngân hàng Nhà nước - đáng chú ý nhất là quy định ngân hàng phải gửi quy định nội bộ về nghiệp vụ L/C cho Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực (thay cho đầu mối cũ trước sáp nhập). Đây là thay đổi về đầu mối quản lý hành chính, không làm thay đổi bản chất quyền, nghĩa vụ của ngân hàng và khách hàng trong nghiệp vụ L/C.
Thông tư gốc số 21/2024/TT-NHNN có hiệu lực từ 01/7/2024. Các hợp đồng, thỏa thuận L/C ký trước ngày này được tiếp tục thực hiện đến hết thời hạn hiệu lực; việc sửa đổi, bổ sung, gia hạn chỉ được thực hiện nếu phù hợp với thông tư mới. Ngân hàng đã được cấp phép nghiệp vụ L/C trước ngày thông tư có hiệu lực được tiếp tục hoạt động mà không cần sửa đổi giấy phép; riêng ngân hàng chỉ có giấy phép dịch vụ thanh toán (trong nước hoặc quốc tế) được gia hạn thực hiện nghiệp vụ L/C đến 30/6/2026.
