Tháng 8/2026 chứng kiến một loạt văn bản pháp lý mới ảnh hưởng đến doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt định hướng chuyển dịch từ thu hút FDI theo số lượng sang chất lượng, ưu tiên bán dẫn, AI, công nghệ số và năng lượng sạch. Thông tư 38/2026/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước cải tổ quản lý ngoại hối cho hoạt động đầu tư nước ngoài, cho phép mở đồng thời tài khoản vốn đầu tư bằng ngoại tệ và VND tại cùng một ngân hàng, và cho phép góp vốn trước khi hoàn tất thủ tục điều chỉnh vốn điều lệ trong một số trường hợp - có hiệu lực từ 18/8/2026. Chính phủ cũng ban hành hàng loạt nghị định quan trọng: Nghị định 302/2026/NĐ-CP về sàn giao dịch hàng hóa (tăng vốn điều lệ tối thiểu từ 150 tỷ lên 1.500 tỷ đồng, hiệu lực 15/9/2026); Nghị định 314/2026/NĐ-CP thiết lập khung pháp lý đầu tiên cho sàn giao dịch dữ liệu (hiệu lực 25/9/2026); và Nghị định 320/2026/NĐ-CP đơn giản hóa thủ tục cấp tài khoản định danh điện tử (e-ID) cho người nước ngoài, gộp một thủ tục đăng ký duy nhất thay vì phân biệt mức 1 và mức 2 (hiệu lực 28/9/2026). Về minh bạch doanh nghiệp, Nghị định 296/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 23/7/2026) làm rõ cách xác định chủ sở hữu hưởng lợi cuối cùng (UBO) theo Luật Doanh nghiệp sửa đổi - doanh nghiệp có cơ cấu sở hữu phức tạp hoặc nhiều lớp cổ đông nên rà soát hồ sơ ngay. Việt Nam cũng chính thức gia nhập Công ước Apostille từ 11/9/2026, giúp đơn giản hóa việc hợp pháp hóa giấy tờ nước ngoài, và các Nghị quyết 66.17, 66.18 hướng tới mô hình cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC) trước, rút ngắn thời gian thành lập doanh nghiệp có vốn nước ngoài.
Ngày 8/6/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 10-NQ/TW về phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, đánh dấu bước chuyển trong chiến lược thu hút FDI dài hạn của Việt Nam. Nghị quyết tái khẳng định vai trò của doanh nghiệp FDI trong nền kinh tế, đồng thời nhấn mạnh chất lượng đầu tư, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Các định hướng chính sách chính:
Nghị quyết chưa trực tiếp tạo nghĩa vụ pháp lý mới nhưng định hình lộ trình chính sách sẽ ảnh hưởng đến các quy định về đầu tư, ưu đãi thuế và phát triển công nghiệp trong thời gian tới.
Ngày 31/7/2026, Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư 38/2026/TT-NHNN, sửa đổi toàn diện khung quản lý ngoại hối cho hoạt động đầu tư nước ngoài.
Mở rộng phạm vi áp dụng: Thông tư mở rộng phạm vi ra ngoài các hoạt động FDI truyền thống, điều chỉnh cả dòng vốn liên quan đến các tổ chức hoạt động trong khuôn khổ Trung tâm Tài chính Quốc tế và bổ sung một số nhóm đối tượng điều chỉnh mới.
Linh hoạt hơn trong tài khoản vốn: Nhà đầu tư có thể mở đồng thời tài khoản vốn đầu tư bằng ngoại tệ và VND tại cùng một ngân hàng được phép mà không cần mở tài khoản ngoại tệ trước. Trường hợp góp vốn bằng nhiều loại ngoại tệ khác nhau, có thể mở tài khoản vốn đầu tư riêng cho từng loại ngoại tệ tại ngân hàng đó. Thông tư cũng cho phép một số đối tượng mở tài khoản vốn đầu tư trước khi cấp/điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trong một số trường hợp cụ thể.
Cho phép góp vốn sớm hơn: Thông tư giải quyết vướng mắc thực tiễn lâu nay bằng cách cho phép chuyển vốn góp nước ngoài trước khi hoàn tất thủ tục điều chỉnh vốn điều lệ trong một số trường hợp, đồng thời quy định rõ hơn về góp vốn đa ngoại tệ và giao dịch ngoại tệ. Theo khung cũ, trình tự phê duyệt doanh nghiệp, cấp phép đầu tư và thủ tục ngân hàng có thể tạo ra khoảng trống về vốn thực tế. Quy định mới cho phép quy trình cấp vốn và cấp phép diễn ra song song, có thể giảm chậm trễ trong tăng vốn, tái cấu trúc và dự án đầu tư mới.
Nhà đầu tư nước ngoài nên rà soát cấu trúc ngân hàng hiện có, quy trình góp vốn và kiểm soát ngân quỹ để đảm bảo phù hợp với yêu cầu ngoại hối mới. Thông tư có hiệu lực từ 18/8/2026.
Ngày 1/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 302/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa. Điểm nổi bật:
Khung pháp lý mới nhằm tăng minh bạch thị trường, tăng cường quản trị rủi ro và hỗ trợ phát triển thị trường hàng hóa Việt Nam. Doanh nghiệp trong lĩnh vực giao dịch hàng hóa, logistics, nông nghiệp và dịch vụ tài chính nên đánh giá tác động đến hoạt động và kế hoạch đầu tư. Nghị định có hiệu lực từ 15/9/2026.
Ngày 8/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 314/2026/NĐ-CP về hoạt động của sàn giao dịch dữ liệu, có hiệu lực từ 25/9/2026 - một trong những khung pháp lý toàn diện đầu tiên của Việt Nam về giao dịch dữ liệu, sản phẩm dữ liệu và dịch vụ liên quan đến dữ liệu.
Theo Nghị định:
Nghị định là dấu mốc quan trọng trong chiến lược kinh tế số của Việt Nam, có thể mở ra cơ hội cho doanh nghiệp công nghệ, nhà cung cấp dịch vụ dữ liệu và nhà đầu tư nước ngoài. Doanh nghiệp xử lý khối lượng dữ liệu lớn nên rà soát khung quản trị và tuân thủ trước ngày hiệu lực.
Ngày 13/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 320/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 69/2024/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử, mở rộng khả năng tiếp cận tài khoản định danh điện tử (e-ID) cho người nước ngoài và gộp thành một thủ tục đăng ký duy nhất, không còn phân biệt mức 1 và mức 2.
Theo quy định mới, người nước ngoài phải đến Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an cấp tỉnh, xuất trình hộ chiếu hoặc giấy tờ đi lại quốc tế hợp lệ, khai đầy đủ thông tin theo mẫu TK01 (bao gồm số điện thoại di động đăng ký chính chủ, email nếu có). Cán bộ tiếp nhận sẽ nhập thông tin vào hệ thống, thu nhận ảnh khuôn mặt và vân tay để đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh, hỗ trợ đăng ký ứng dụng VNeID. Kết quả được thông báo qua VNeID, số điện thoại hoặc email đã đăng ký.
Với người nước ngoài dưới 14 tuổi hoặc người được giám hộ/đại diện hợp pháp, hồ sơ phải nộp cùng người đại diện, và người đại diện phải dùng số điện thoại chính chủ của mình để hoàn tất đăng ký. Thời gian xử lý thường là 2 ngày làm việc nếu đã có dữ liệu sinh trắc học, hoặc 5 ngày làm việc nếu chưa có. Nghị định có hiệu lực từ 28/9/2026.
Luật Doanh nghiệp sửa đổi gần đây đã bổ sung yêu cầu xác định và kê khai chủ sở hữu hưởng lợi cuối cùng (UBO). Nghị định 296/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 23/7/2026, làm rõ thêm cách xác định UBO trong thực tế. Doanh nghiệp phải duy trì hồ sơ cập nhật về cá nhân sở hữu hoặc kiểm soát doanh nghiệp trực tiếp hoặc gián tiếp, nằm trong nỗ lực tăng minh bạch doanh nghiệp và tuân thủ chuẩn mực chống rửa tiền quốc tế.
Doanh nghiệp có cấu trúc sở hữu phức tạp, có công ty mẹ ở nước ngoài hoặc nhiều lớp cổ đông nên rà soát hồ sơ pháp lý hiện có để đảm bảo tuân thủ, tránh chậm trễ khi đăng ký doanh nghiệp, điều chỉnh giấy phép hoặc thanh tra.
Việt Nam chính thức trở thành thành viên Công ước Apostille La Hay từ 11/9/2026, đơn giản hóa việc hợp pháp hóa giấy tờ công của nước ngoài dùng tại Việt Nam và giấy tờ Việt Nam dùng ở nước ngoài. Cơ chế Apostille giảm bớt các lớp hợp pháp hóa lãnh sự tại các quốc gia thành viên, giúp doanh nghiệp và cá nhân tiết kiệm thời gian, chi phí hành chính.
Thay đổi này đặc biệt có ý nghĩa với nhà đầu tư nước ngoài, tập đoàn đa quốc gia và người nước ngoài thường xuyên nộp giấy tờ doanh nghiệp, giấy ủy quyền, bằng cấp và hồ sơ cá nhân trong thủ tục đầu tư, lao động và nhập cư. So với hợp pháp hóa lãnh sự truyền thống, Apostille giúp giảm phức tạp thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý và tiết kiệm chi phí.
Chính phủ đã đưa ra các cải cách theo Nghị quyết 66.17 và 66.18 nhằm đơn giản hóa thủ tục gia nhập thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài, cải thiện môi trường đầu tư. Các cải cách tinh giản yêu cầu cấp phép, giảm gánh nặng hành chính và giới thiệu quy trình thành lập doanh nghiệp hiệu quả hơn cho một số loại hình doanh nghiệp có vốn nước ngoài.
Một thay đổi đáng chú ý là hướng đến mô hình cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC) trước trong một số trường hợp cụ thể, có thể rút ngắn thời gian thành lập và tăng tính chắc chắn về thủ tục cho nhà đầu tư nước ngoài gia nhập thị trường Việt Nam.
