Ngày 07/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 16/2026/NQ-CP quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án đầu tư theo hình thức Xây dựng - Chuyển giao (BT) được ký kết trước khi Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) có hiệu lực, gọi là «dự án BT chuyển tiếp». Nghị quyết chỉ áp dụng cho danh mục dự án cụ thể nêu tại hai phụ lục kèm theo, gồm các công trình của Bộ Quốc phòng và của nhiều địa phương như Bắc Ninh, Cà Mau, Đắk Lắk và một số tỉnh khác. Nội dung chính quy định trình tự thanh toán cho nhà đầu tư trong nhiều tình huống. Nếu hợp đồng phù hợp pháp luật tại thời điểm ký kết, cơ quan có thẩm quyền tiếp tục thanh toán bằng ngân sách nhà nước hoặc bằng quỹ đất, tài sản công theo hợp đồng đã ký. Nếu hợp đồng có nội dung chưa phù hợp nhưng lỗi thuộc về cơ quan nhà nước, hai bên được thỏa thuận sửa đổi, bổ sung hợp đồng để tiếp tục thực hiện, với điều kiện dự án đang hiệu quả và không gây thất thoát, tiêu cực. Trường hợp không thể tiếp tục, hợp đồng bị chấm dứt trước thời hạn và Nhà nước thanh toán cho nhà đầu tư theo giá trị công trình đã được Kiểm toán nhà nước xác nhận. Nghị quyết còn quy định cách xử lý khi giá trị quỹ đất thanh toán thực tế chênh lệch so với dự kiến trong hợp đồng, cách hoàn trả kinh phí nhà đầu tư đã ứng trước cho bồi thường, giải phóng mặt bằng, và thời điểm xác định giá đất để tính nghĩa vụ tài chính về đất đai. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày ký (07/4/2026) đến hết ngày 31/12/2027, giao Bộ Tài chính và các cơ quan có thẩm quyền (các bộ, UBND cấp tỉnh) tổ chức triển khai và báo cáo định kỳ lên Thủ tướng Chính phủ. Do phạm vi áp dụng chỉ giới hạn ở danh mục dự án BT cụ thể nêu trong phụ lục, văn bản này không tác động trực tiếp đến phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa, kế toán viên hay nhà đầu tư nước ngoài thông thường - đối tượng chịu tác động chủ yếu là các nhà đầu tư hạ tầng lớn đang có tranh chấp, vướng mắc kéo dài với cơ quan nhà nước liên quan đến các dự án BT ký trước đây.
Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án đầu tư theo hình thức Xây dựng - Chuyển giao (BT) được thực hiện trước thời điểm Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) có hiệu lực (gọi là «dự án BT chuyển tiếp»). Nghị quyết chỉ áp dụng cho danh mục dự án cụ thể tại hai Phụ lục ban hành kèm theo: Phụ lục I (các dự án của Bộ Quốc phòng) và Phụ lục II (các dự án của nhiều địa phương như Bắc Ninh, Cà Mau, Đắk Lắk...). Đối tượng áp dụng gồm cơ quan nhà nước, nhà đầu tư và các tổ chức, cá nhân liên quan.
Việc tháo gỡ phải đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục; tuân thủ kết luận thanh tra đã có hiệu lực (nếu có); chỉ xem xét tháo gỡ vướng mắc do lỗi của cơ quan quản lý nhà nước; kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi lợi dụng chính sách để trục lợi, tham nhũng, hợp pháp hóa sai phạm; bảo đảm lợi ích chung, không làm phát sinh tranh chấp, khiếu kiện mới; tách bạch xử lý trách nhiệm cá nhân, tổ chức vi phạm với việc tháo gỡ vướng mắc cho dự án.
Dự án BT chuyển tiếp phải đã được báo cáo trên Hệ thống thông tin quốc gia về dự án tồn đọng (Hệ thống 751), trừ các dự án tại Phụ lục I; và đã có kết luận thanh tra, kiểm tra hoặc văn bản kết luận của cấp có thẩm quyền về việc không cần thanh tra.
Cơ quan có thẩm quyền tiếp tục thực hiện dự án và thanh toán theo hợp đồng đã ký. Nếu thanh toán bằng ngân sách: tổng số tiền không vượt tổng mức đầu tư đã duyệt, gồm lãi vay sau xây dựng và lợi nhuận hợp lý; lãi suất vay có thể điều chỉnh theo hợp đồng sửa đổi; Kiểm toán nhà nước kiểm toán phần giá trị tăng thêm. Nếu thanh toán bằng quỹ đất hoặc tài sản công theo Nghị định 69/2019/NĐ-CP: thanh toán toàn bộ quỹ đất theo hợp đồng nếu không có quy định giảm trừ; nếu có quy định giảm trừ khi giá trị đất vượt giá trị dự án, áp dụng cơ chế bù trừ tại Điều 6. Trường hợp hợp đồng ký trước Nghị định 69/2019/NĐ-CP mà không xác định vị trí, diện tích đất, có thể chuyển đổi sang thanh toán bằng ngân sách.
Nếu lỗi thuộc cơ quan nhà nước và dự án đang hiệu quả hoặc đã hoàn thành, mang lại lợi ích kinh tế - xã hội, không gây thất thoát, không có tiêu cực, hai bên có thể thỏa thuận sửa đổi hợp đồng để tiếp tục thực hiện và thanh toán như trường hợp hợp đồng hợp lệ. Nếu các bên không thống nhất tiếp tục, hợp đồng bị chấm dứt trước thời hạn: Kiểm toán nhà nước xác định giá trị công trình hoàn thành và lãi vay phát sinh do chậm thanh toán; Nhà nước bố trí ngân sách thanh toán khoản này. Nếu lỗi thuộc về nhà đầu tư, không bố trí ngân sách thanh toán khi chấm dứt hợp đồng.
Nghị quyết quy định cơ chế bù trừ khi giá trị quỹ đất thanh toán thực tế khác với giá trị dự kiến trong hợp đồng: nếu giá trị đất thực tế lớn hơn giá trị công trình và nhà đầu tư không đủ khả năng nộp bổ sung, chuyển sang thanh toán bằng ngân sách cho phần chênh lệch; nếu giá trị đất nhỏ hơn giá trị công trình, ngân sách địa phương bù phần chênh lệch hoặc khấu trừ vào nghĩa vụ tài chính đất đai khác của nhà đầu tư; nếu quỹ đất có thể tách một phần thành dự án độc lập, chỉ giao phần đất tương đương giá trị công trình.
Thời điểm xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của quỹ đất thanh toán là thời điểm Nhà nước quyết định giao đất, cho thuê đất. Nếu Nhà nước chậm giao đất sau khi công trình đã hoàn thành, nghiệm thu, nhà đầu tư được hưởng thêm khoản tiền tương ứng lãi vay cho thời gian chậm trễ.
Các bộ, UBND cấp tỉnh có thẩm quyền rà soát hợp đồng, xác định lại ranh giới, giá đất, phối hợp Kiểm toán nhà nước và Thanh tra Chính phủ, xử lý nghiêm vi phạm, báo cáo định kỳ 3 tháng/lần cho Bộ Tài chính. Bộ Tài chính quản lý Hệ thống 751 và báo cáo Thủ tướng Chính phủ 6 tháng/lần. Nhà đầu tư có trách nhiệm phối hợp, bảo đảm tính trung thực hồ sơ và hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai.
Nghị quyết có hiệu lực từ ngày ký (07/4/2026) đến hết ngày 31/12/2027. Sau thời điểm này, nếu chưa xử lý xong, cơ quan có thẩm quyền chịu trách nhiệm về chậm trễ và báo cáo phương án xử lý lên Thủ tướng Chính phủ. Người thực hiện nhiệm vụ tuân thủ đúng quy trình, không vụ lợi được xem xét miễn trừ trách nhiệm nếu phát sinh thiệt hại ngoài ý muốn.
Hai phụ lục liệt kê danh mục cụ thể các dự án BT chuyển tiếp được áp dụng Nghị quyết, gồm 6 dự án của Bộ Quốc phòng (doanh trại, trường huấn luyện, hạ tầng quân sự thuộc Quân chủng Phòng không - Không quân) và hàng chục dự án hạ tầng giao thông, đô thị của các tỉnh, thành phố như Bắc Ninh (đường trục, cầu, khu đô thị, di tích văn hóa), Cà Mau (đường ven sông, đê biển), Đắk Lắk (đường liên xã, đường đô thị) và các địa phương khác.
