Nhiều doanh nghiệp xây dựng và các ngành khác đang sử dụng hợp đồng giao khoán (khoán việc, lương sản phẩm) cho người lao động, nhưng gặp vướng mắc khi xác định mức lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc, do thu nhập thực tế của người lao động biến động theo tháng và chỉ xác định được sau khi kết thúc tháng làm việc. Trả lời câu hỏi của doanh nghiệp, Bảo hiểm xã hội Việt Nam dẫn khoản 1 Điều 7 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP và Thông tư số 10/2020/TT-BLĐTBXH, nêu rõ: đối với người lao động hưởng lương theo sản phẩm hoặc lương khoán, doanh nghiệp phải ghi trong hợp đồng lao động mức lương tính theo thời gian (theo tháng) dùng để xác định đơn giá sản phẩm hoặc đơn giá khoán. Chính mức lương theo thời gian này, chứ không phải số tiền thực nhận biến động hằng tháng, mới là căn cứ để tính tiền lương đóng BHXH bắt buộc, cùng với các khoản phụ cấp và khoản bổ sung khác có mức xác định cụ thể, trả ổn định, thường xuyên (không bao gồm phần biến động theo năng suất hay sản lượng). Như vậy, doanh nghiệp cần thỏa thuận và ghi rõ mức lương theo thời gian trong hợp đồng lao động ngay từ đầu, thay vì chờ đến cuối tháng mới xác định thu nhập thực tế rồi mới tính mức đóng BHXH. Cách làm này giúp doanh nghiệp tránh tình trạng chậm đóng, đóng thừa hoặc đóng thiếu BHXH hằng tháng cho người lao động làm việc theo hình thức khoán, lương sản phẩm.
Một doanh nghiệp xây dựng phản ánh: trên cổng thông tin của Bộ Tài chính có công khai văn bản trả lời của Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho một công ty xây dựng khác, nêu rằng việc giao khoán thi công cho tổ đội nhân công thuộc trường hợp bắt buộc phải đóng BHXH.
Doanh nghiệp nêu ví dụ cụ thể: Công ty xây dựng ABC giao khoán cho ông A xây tường 110mm với đơn giá 800.000 đồng/m3 (đơn giá chỉ bao gồm nhân công, vật tư do công ty cung cấp tại chân công trình). Tháng 1/2026 ông A xây được 50 m3, giá trị hợp đồng 40.000.000 đồng; tháng 2/2026 ông A cùng đội thêm người, xây được 100 m3, giá trị hợp đồng 80.000.000 đồng. Giá trị hằng tháng của đội không cố định vì số lượng người trong đội và khối lượng phân chia thay đổi liên tục, và số tiền mỗi lao động nhận được (chia theo ngày công thực tế) chỉ xác định được sau khi hết tháng.
Doanh nghiệp cho rằng, căn cứ khoản 1 Điều 7 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP, công ty không đủ cơ sở để trích đóng BHXH cho ông A và đội của ông theo cách tính này, vì phải chờ đến cuối tháng mới biết thu nhập thực tế, dẫn đến nguy cơ chậm đóng, đóng thừa hoặc đóng thiếu BHXH của tháng trước. Doanh nghiệp đề nghị cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn cụ thể căn cứ tính lương, tiền công làm cơ sở đóng BHXH cho người lao động làm việc theo hợp đồng khoán.
Bảo hiểm xã hội Việt Nam trả lời như sau:
Theo điểm a khoản 5 Điều 3 Thông tư số 10/2020/TT-BLĐTBXH ngày 12/11/2020 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (quy định chi tiết một số điều của Bộ luật Lao động về nội dung hợp đồng lao động), đối với người lao động hưởng lương theo sản phẩm hoặc lương khoán, hợp đồng lao động phải ghi mức lương tính theo thời gian dùng để xác định đơn giá sản phẩm hoặc đơn giá khoán.
Theo khoản 1 Điều 7 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP ngày 25/6/2025 của Chính phủ (quy định chi tiết thi hành Luật BHXH về BHXH bắt buộc), tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc là tiền lương tháng, gồm ba cấu phần:
Như vậy, đối với lao động làm việc theo hợp đồng khoán, tiền công thực nhận hằng tháng (biến động theo sản lượng, ngày công) không phải là căn cứ trực tiếp để đóng BHXH bắt buộc. Căn cứ đóng là mức lương theo thời gian đã được thỏa thuận và ghi cụ thể trong hợp đồng lao động ngay từ đầu, dùng để xác định đơn giá khoán, cộng với các khoản phụ cấp và bổ sung khác có mức cố định, ổn định.
Bảo hiểm xã hội Việt Nam trả lời để người lao động và doanh nghiệp được biết và thực hiện đúng quy định.
