Nghị định số 20/2026/NĐ-CP (hướng dẫn Nghị quyết 198/2025/QH15 về phát triển kinh tế tư nhân) cho phép doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) trong 3 năm kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Tuy nhiên, ưu đãi này không áp dụng cho doanh nghiệp mới thành lập từ sáp nhập, chia, tách, hợp nhất, chuyển đổi chủ sở hữu hoặc loại hình, hoặc khi người đại diện theo pháp luật, thành viên hợp danh hay người có vốn góp cao nhất của doanh nghiệp mới đã từng giữ vai trò tương tự tại một doanh nghiệp khác đang hoạt động hoặc mới giải thể chưa đủ 12 tháng. Một chủ doanh nghiệp hỏi Bộ Tài chính về trường hợp cụ thể của mình: ông đồng thời là Giám đốc một công ty TNHH một thành viên mới lập, và đang sở hữu 50% vốn điều lệ (bằng với thành viên còn lại) tại một công ty TNHH hai thành viên khác đang hoạt động. Ông muốn biết liệu tỷ lệ sở hữu ngang bằng 50% có khiến công ty mới bị loại khỏi diện miễn thuế hay không, và liệu việc chuyển nhượng toàn bộ phần vốn góp đó cho người khác có giúp khôi phục quyền hưởng ưu đãi cho thời gian còn lại hay không. Bộ Tài chính không đưa ra kết luận trực tiếp cho từng câu hỏi mà chỉ trích dẫn nguyên văn quy định tại Khoản 3 Điều 7 Nghị định 20/2026/NĐ-CP và đề nghị doanh nghiệp tự đối chiếu, đồng thời liên hệ cơ quan thuế quản lý trực tiếp để được hướng dẫn cụ thể dựa trên hồ sơ thực tế. Đây là lưu ý quan trọng cho các chủ doanh nghiệp có sở hữu chéo hoặc đồng sở hữu vốn tại nhiều công ty: cần rà soát kỹ vai trò (đại diện pháp luật, thành viên hợp danh, tỷ lệ vốn góp cao nhất) tại các doanh nghiệp liên quan trước khi thành lập công ty mới để tránh mất quyền hưởng ưu đãi miễn thuế TNDN 3 năm.
Người hỏi là chủ sở hữu đồng thời là Giám đốc của một công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên (TNHH MTV) mới thành lập, thuộc đối tượng doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đăng ký kinh doanh lần đầu. Hiện người này đang sở hữu 50% vốn điều lệ tại một công ty TNHH hai thành viên đang hoạt động; thành viên còn lại cũng sở hữu 50% vốn điều lệ và là người đại diện theo pháp luật của công ty đó.
Căn cứ Điểm b Khoản 3 Điều 7 Nghị định số 20/2026/NĐ-CP, người hỏi đề nghị làm rõ hai tình huống:
Ngày 15/01/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 20/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân. Khoản 3 Điều 7 quy định:
«3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu:
a) Được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 03 năm kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Thời gian miễn thuế được tính liên tục từ năm đầu tiên được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Trường hợp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp được cấp trước thời điểm Nghị quyết số 198/2025/QH15 có hiệu lực thi hành mà còn thời gian áp dụng ưu đãi thì doanh nghiệp được hưởng ưu đãi theo quy định tại khoản này cho thời gian còn lại;
b) Quy định ưu đãi tại khoản này không áp dụng đối với:
b1) Doanh nghiệp thành lập mới do sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi chủ sở hữu, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp;
b2) Doanh nghiệp thành lập mới mà người đại diện theo pháp luật (trừ trường hợp người đại diện theo pháp luật không phải là thành viên góp vốn), thành viên hợp danh hoặc người có số vốn góp cao nhất đã tham gia hoạt động kinh doanh với vai trò là người đại diện theo pháp luật, thành viên hợp danh hoặc người có số vốn góp cao nhất trong các doanh nghiệp đang hoạt động hoặc đã giải thể nhưng chưa được 12 tháng tính từ thời điểm giải thể doanh nghiệp cũ đến thời điểm thành lập doanh nghiệp mới.»
Bộ Tài chính đề nghị người nộp thuế đối chiếu quy định nêu trên để thực hiện. Trường hợp có vướng mắc, đề nghị liên hệ trực tiếp với cơ quan thuế quản lý để được hướng dẫn cụ thể dựa trên hồ sơ và tình hình thực tế của đơn vị.
