Nghị định 144/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 05/5/2026, có hiệu lực từ 20/6/2026, sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định 181/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Thuế giá trị gia tăng (GTGT). Nghị định mở rộng danh mục hàng hóa, dịch vụ không chịu thuế GTGT, bổ sung thêm nhiều loại bảo hiểm như bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm người học, bảo hiểm vật nuôi, cây trồng, bảo hiểm tàu thuyền phục vụ đánh bắt thủy sản, tái bảo hiểm và bảo hiểm cho công trình, thiết bị dầu khí do nhà thầu nước ngoài thuê hoạt động tại vùng biển Việt Nam. Đồng thời làm rõ hoạt động «bán nợ» bao gồm cả bán khoản phải trả, khoản phải thu và bán chứng chỉ tiền gửi. Về khấu trừ thuế GTGT đầu vào, nghị định quy định rõ hơn với hàng hóa, dịch vụ mua trả chậm, trả góp từ 5 triệu đồng trở lên: doanh nghiệp vẫn được khấu trừ thuế ngay cả khi chưa có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (do chưa đến hạn thanh toán theo hợp đồng), nhưng đến hạn mà vẫn chưa có chứng từ thì phải kê khai điều chỉnh giảm số thuế đã khấu trừ; sau đó nếu có chứng từ hợp lệ thì được khấu trừ lại. Đáng chú ý nhất, nghị định thay thế toàn bộ Danh mục hàng hóa xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản (Phụ lục I - chưa chế biến, Phụ lục II - đã chế biến) làm căn cứ áp dụng chính sách thuế xuất khẩu theo định hướng hạn chế xuất khẩu tài nguyên khoáng sản thô. Doanh nghiệp xuất khẩu khoáng sản, kim loại (sắt, đồng, nhôm, thiếc, kẽm, đá quý, vàng bạc...) cần rà soát mã HS hàng hóa của mình theo danh mục mới để xác định đúng nghĩa vụ thuế xuất khẩu.
Nghị định bổ sung khoản 3a vào Điều 4 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, mở rộng nhóm bảo hiểm không chịu thuế GTGT gồm:
Đồng thời sửa đổi điểm đ khoản 4 Điều 4: hoạt động «bán nợ» thuộc diện không chịu thuế GTGT nay bao gồm cả bán khoản phải trả, bán khoản phải thu, và bán chứng chỉ tiền gửi.
Nghị định cũng sửa đổi khoản 14 Điều 4 về sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản (xem mục Phụ lục bên dưới) - đây là căn cứ áp dụng chính sách không khuyến khích, hạn chế xuất khẩu tài nguyên khoáng sản thô. Khi cần điều chỉnh danh mục cho phù hợp bối cảnh kinh tế - xã hội, Bộ Công Thương đề xuất, Bộ Tài chính chủ trì phối hợp trình Chính phủ quyết định.
Đối với hàng hóa, dịch vụ mua trả chậm, trả góp có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên, cơ sở kinh doanh căn cứ hợp đồng bằng văn bản, hóa đơn GTGT và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để khấu trừ thuế GTGT đầu vào. Điểm mới quan trọng:
Quy định này giúp doanh nghiệp không bị treo khấu trừ thuế trong thời gian chờ đến hạn thanh toán, nhưng đồng thời buộc điều chỉnh kịp thời nếu không thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt đúng hạn.
Nghị định thay thế toàn bộ Danh mục (Phụ lục I, Phụ lục II) ban hành kèm theo Nghị định 181/2025/NĐ-CP, được dùng để xác định sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản áp dụng chính sách thuế xuất khẩu theo định hướng hạn chế xuất khẩu tài nguyên thô.
Danh mục xây dựng theo mã HS và mô tả hàng hóa của Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam và Biểu thuế xuất khẩu hiện hành. Doanh nghiệp xuất khẩu khoáng sản, kim loại cần tra cứu mã HS cụ thể theo Biểu thuế có hiệu lực tại thời điểm mở tờ khai để áp dụng đúng.
Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 20 tháng 6 năm 2026. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các tổ chức, cá nhân liên quan chịu trách nhiệm thi hành.
