Kho kiến thức

Đây là văn bản hợp nhất do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) ban hành ngày 23/01/2026, gộp Thông tư số 22/2014/TT-NHNN cùng ba lần sửa đổi (Thông tư 21/2015, Thông tư 12/2018 và Thông tư 85/2025) vào một văn bản duy nhất để tiện tra cứu. Nội dung hướng dẫn các ngân hàng thương mại cho vay theo Nghị định số 67/2014/NĐ-CP về chính sách phát triển thủy sản, cụ thể là cho vay đóng mới, nâng cấp tàu khai thác hải sản xa bờ và tàu dịch vụ hậu cần nghề cá, cùng vay vốn lưu động phục vụ khai thác hải sản. Văn bản quy định điều kiện vay (tàu đóng mới phải có công suất máy chính từ 400CV trở lên, chủ tàu phải nằm trong danh sách được Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt), hạn mức và lãi suất vay (được Ngân sách Nhà nước cấp bù một phần lãi suất theo hướng dẫn của Bộ Tài chính), thời hạn vay, tài sản bảo đảm là chính con tàu được đóng mới hoặc nâng cấp, cơ chế phân loại nợ và xử lý rủi ro khi có nguyên nhân khách quan bất khả kháng, cũng như cơ chế bàn giao khoản nợ vay khi chủ tàu cũ không còn khả năng thực hiện dự án và được thay thế bởi chủ tàu mới. Sửa đổi gần nhất (Thông tư 85/2025/TT-NHNN, hiệu lực từ 31/12/2025) chỉ cập nhật lại tên các đơn vị nội bộ của NHNN chịu trách nhiệm triển khai (Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Vụ Chính sách tiền tệ, Thanh tra NHNN, Cục Quản lý giám sát tổ chức tín dụng, NHNN chi nhánh khu vực) do thay đổi cơ cấu tổ chức bộ máy, không thay đổi nội dung chính sách cho vay. Đây là chính sách tín dụng đặc thù dành riêng cho ngành thủy sản, áp dụng cho chủ tàu cá và các ngân hàng thương mại cho vay theo chương trình này, không phải quy định thuế, kế toán, hóa đơn, hải quan hay lao động áp dụng chung cho doanh nghiệp SME.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) vừa phát hành văn bản hợp nhất số 39/VBHN-NHNN, gộp Thông tư số 01/2016/TT-NHNN (hiệu lực từ 22/02/2016) hướng dẫn chính sách cho vay phát triển công nghiệp hỗ trợ với nội dung sửa đổi tại Thông tư số 85/2025/TT-NHNN (hiệu lực từ 31/12/2025). Đây là văn bản mang tính kỹ thuật, hợp nhất các quy định hiện hành để tiện tra cứu, không tạo ra nghĩa vụ pháp lý mới. Về nội dung cốt lõi (không đổi): tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài cho vay các dự án sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ thuộc danh mục ưu tiên (theo Nghị định 111/2015/NĐ-CP) được áp dụng lãi suất ngắn hạn không vượt trần lãi suất do Thống đốc NHNN quy định theo từng thời kỳ. Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) vay vốn có bảo lãnh của tổ chức bảo lãnh tín dụng hợp lệ (như Quỹ bảo lãnh tín dụng SME hoặc Ngân hàng Phát triển Việt Nam) còn được xem xét vay tối đa 70% vốn đầu tư dự án. Điểm thay đổi từ Thông tư 85/2025/TT-NHNN chủ yếu mang tính tổ chức bộ máy: cập nhật căn cứ pháp lý theo Luật NHNN, Luật Các tổ chức tín dụng 2024 (số 32/2024/QH15, sửa đổi bởi Luật số 96/2025/QH15) và Nghị định 26/2025/NĐ-CP; đồng thời đổi tên đơn vị đầu mối nhận báo cáo từ «Cơ quan Thanh tra giám sát ngân hàng» thành «Cục Quản lý giám sát tổ chức tín dụng» do tái cơ cấu NHNN. SME và doanh nghiệp đầu tư dự án công nghiệp hỗ trợ nên cập nhật địa chỉ gửi báo cáo định kỳ hàng quý (theo Mẫu 01, 02, hạn trước ngày 10 tháng tiếp theo) và tham chiếu đúng căn cứ pháp lý mới khi làm hồ sơ vay vốn hoặc bảo lãnh tín dụng.

Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính) hướng dẫn rằng doanh nghiệp kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp cho thuê lại đất (Nhà nước cho thuê trả tiền một lần) phải xác định bản chất hợp đồng — là thuê tài sản (VAS 06) hay cung cấp dịch vụ (VAS 14) — dựa trên điều khoản hợp đồng, quy định đất đai và thực tế doanh nghiệp. Doanh thu phải được **phân bổ theo thời gian thuê** đối với cho thuê hoạt động, không được ghi nhận toàn bộ một lần khi nhận tiền. Đây là hướng dẫn quan trọng về nguyên tắc kế toán doanh thu cho doanh nghiệp khu công nghiệp, ảnh hưởng đến cách lập báo cáo tài chính và kê khai thuế TNDN theo thu nhập thực tế từng kỳ.

Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán (Cục QLKT) hướng dẫn cách xác định các tiêu chí phân loại "doanh nghiệp khác có quy mô lớn" phải kiểm toán bắt buộc báo cáo tài chính theo Nghị định 90/2025/NĐ-CP (hai trong ba tiêu chí: lao động BHXH, tổng doanh thu, tổng tài sản) trong trường hợp doanh nghiệp có chi nhánh hạch toán độc lập. Theo Cục QLKT, đơn vị phải dựa trên số liệu báo cáo tài chính tổng hợp (hoặc hợp nhất) để xác định các tiêu chí. Căn cứ Điều 29 Luật Kế toán, đơn vị kế toán cấp trên phải lập BCTC tổng hợp hoặc hợp nhất dựa trên BCTC của các đơn vị cấp dưới. Do đó, tiêu chí được xác định theo chỉ tiêu trên BCTC tổng hợp hoặc số liệu tổng hợp năm trước liền kề (2024), không phải theo từng BCTC riêng lẻ của công ty và chi nhánh.

Bộ Tài chính hướng dẫn đơn vị sự nghiệp nhóm 3 cách xử lý số dư nguồn hình thành tài sản cố định (TSCĐ) được mua từ nguồn thu dịch vụ trước ngày 31/12/2024, trong bối cảnh chuyển đổi từ Thông tư 107/2017/TT-BTC sang Thông tư 24/2024/TT-BTC. Theo Thông tư 107/2017, giá trị còn lại của TSCĐ được theo dõi trên các tài khoản riêng biệt theo từng nguồn (TK 3661, TK 3662, TK 3663, TK 43142, TK 421...). Đơn vị cần xác định tài khoản đang phản ánh giá trị còn lại của TSCĐ mua từ nguồn thu dịch vụ tại thời điểm 31/12/2024. Việc không theo dõi trên TK 366 không có nghĩa là không có nguồn - đơn vị phải xác định tài khoản kế toán đang theo dõi giá trị còn lại đó, sau đó kết chuyển sang TK 421 và tiếp tục hạch toán theo Thông tư 24/2024/TT-BTC từ năm tài chính 2025.

Văn phòng Quốc hội vừa công bố bản hợp nhất số 90/VBHN-VPQH của Luật Xử lý vi phạm hành chính (Luật số 15/2012/QH13), gộp toàn bộ 9 lần sửa đổi từ năm 2014 đến nay, gần nhất là Luật số 88/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2025) và các thay đổi sắp có hiệu lực từ 01/7/2026 theo Luật An ninh mạng và Luật Phòng, chống ma túy. Đây là bản văn tham chiếu đầy đủ, không phải văn bản pháp luật mới, nhưng là căn cứ pháp lý gốc cho mọi quyết định xử phạt hành chính mà doanh nghiệp có thể gặp phải. Một số nội dung quan trọng với chủ doanh nghiệp và kế toán: mức phạt tiền đối với tổ chức luôn gấp 2 lần mức phạt đối với cá nhân cho cùng hành vi. Mức phạt tối đa theo lĩnh vực được quy định cụ thể, ví dụ kế toán, hóa đơn, phí - lệ phí, dự trữ quốc gia tối đa 50 triệu đồng; hải quan và thủ tục thuế tối đa 100 triệu đồng; riêng lĩnh vực thuế, kiểm toán độc lập, chứng khoán, cạnh tranh, bảo vệ dữ liệu cá nhân thì áp dụng mức phạt theo luật chuyên ngành tương ứng chứ không theo khung của luật này. Thời hiệu xử phạt là 1 năm cho vi phạm thông thường, riêng vi phạm về kế toán, hóa đơn, phí - lệ phí, chứng khoán, sở hữu trí tuệ... là 2 năm; vi phạm về thuế và kiểm toán độc lập áp dụng thời hiệu theo pháp luật quản lý thuế, pháp luật kiểm toán độc lập. Luật cũng quy định 5 hình thức xử phạt (cảnh cáo, phạt tiền, tước giấy phép/đình chỉ hoạt động có thời hạn, tịch thu tang vật - phương tiện, trục xuất), các tình tiết giảm nhẹ - tăng nặng, các trường hợp không bị xử phạt (sự kiện bất khả kháng, phòng vệ chính đáng...), và các hành vi bị nghiêm cấm đối với người có thẩm quyền xử phạt (sách nhiễu, nhận tiền, bao che). Doanh nghiệp nên lưu bản hợp nhất này làm tài liệu tra cứu khi làm việc với cơ quan thuế, hải quan hoặc thanh tra chuyên ngành, vì đây là căn cứ xác định mức phạt, thời hiệu và quyền khiếu nại của mình.

Một doanh nghiệp đang giải thể hỏi Bộ Tài chính nên tính lãi tiền gửi tiết kiệm dự thu đến thời điểm nào khi lập báo cáo tài chính, trong bối cảnh Thông tư 99/2025/TT-BTC yêu cầu lập BCTC khi doanh nghiệp không còn hoạt động liên tục. Bộ Tài chính (Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán) trả lời rằng BCTC phải được lập tại «thời điểm giải thể» theo quy định của Luật Doanh nghiệp, chứ không phải tại thời điểm công ty ra quyết định giải thể như nhiều doanh nghiệp vẫn hiểu. Doanh nghiệp cần xác định đúng mốc thời gian này theo Luật Doanh nghiệp trước khi lập báo cáo. Về khoản lãi dự thu của tiền gửi tiết kiệm ngắn hạn, doanh nghiệp áp dụng nguyên tắc kế toán tại Tài khoản 128 (Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn) theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, kết hợp với thỏa thuận cụ thể trong hợp đồng tiền gửi, để ghi nhận lãi phù hợp với thời điểm giải thể đã xác định thay vì một trong ba mốc mà công ty đề xuất.

Bộ Tài chính (Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán) đã có công văn trả lời câu hỏi của một độc giả về việc hạch toán kế toán giữa Quỹ Đầu tư phát triển địa phương (Quỹ ĐTPTĐP) và Quỹ nhà ở địa phương, trong trường hợp Quỹ ĐTPTĐP được giao quản lý Quỹ nhà ở theo Nghị định số 302/2025/NĐ-CP ngày 19/11/2025. Theo hướng dẫn, khi Quỹ ĐTPTĐP nhận ủy thác quản lý hoạt động và nguồn vốn của Quỹ nhà ở địa phương, quỹ này phải hạch toán tách bạch vốn nhận ủy thác và tài sản hình thành từ vốn ủy thác với nguồn vốn hoạt động và tài sản riêng của Quỹ ĐTPTĐP, theo khoản 3 Điều 32 và Điều 38 Nghị định số 147/2020/NĐ-CP. Việc ghi nhận kế toán hoạt động ủy thác thực hiện theo Thông tư số 90/2021/TT-BTC, trong đó Quỹ được phép mở thêm tài khoản chi tiết để phục vụ yêu cầu quản lý riêng. Bộ Tài chính cũng lưu ý các nội dung khác như quyết toán doanh thu, chi phí, phân phối chênh lệch thu chi và lập kế hoạch tài chính hàng năm của Quỹ nhà ở không thuộc thẩm quyền của Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán, và sẽ được chuyển sang đơn vị chức năng khác trả lời. Nội dung này chủ yếu áp dụng cho các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách ở cấp tỉnh, không tác động trực tiếp đến hoạt động kế toán, thuế của doanh nghiệp tư nhân hay hộ kinh doanh.

Chính phủ đang trình Quốc hội dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, dự kiến được xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Khóa XVI. Đây là văn bản còn ở giai đoạn dự thảo ban đầu, hiện chưa công bố nội dung chi tiết các điều khoản sửa đổi. Do Luật Chứng khoán điều chỉnh hoạt động phát hành, giao dịch chứng khoán, công ty đại chúng và thị trường vốn, bất kỳ sửa đổi nào cũng có thể ảnh hưởng đến doanh nghiệp niêm yết, công ty đại chúng, nhà đầu tư và các tổ chức tài chính trung gian. Chủ doanh nghiệp và kế toán nên theo dõi tiến trình dự thảo này để chuẩn bị cho các thay đổi có thể phát sinh về nghĩa vụ công bố thông tin, điều kiện phát hành hoặc quản trị công ty đại chúng. Vì nội dung cụ thể của các điều khoản sửa đổi chưa được công khai tại thời điểm này, RegHub sẽ cập nhật bài viết khi dự thảo chi tiết hoặc văn bản chính thức được ban hành.

Chính phủ đang trình Quốc hội dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của ba luật quan trọng trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng: Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam số 46/2010/QH12, Luật Phòng, chống rửa tiền số 14/2022/QH15 và Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15. Dự thảo dự kiến được xem xét thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất của Quốc hội khóa XVI. Hiện tại nội dung công khai mới chỉ dừng ở tên gọi dự thảo và thông tin thủ tục (cơ quan trình, kỳ họp dự kiến thông qua), chưa có nội dung chi tiết của các điều khoản sửa đổi. Do liên quan đến ba đạo luật nền tảng của hệ thống ngân hàng và phòng chống rửa tiền, khi được thông qua, dự thảo có thể ảnh hưởng đến hoạt động của các tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại, công ty tài chính và các doanh nghiệp có giao dịch qua hệ thống ngân hàng, đặc biệt là các quy định về tuân thủ phòng chống rửa tiền (KYC, báo cáo giao dịch đáng ngờ). Doanh nghiệp, đặc biệt là các tổ chức tín dụng, công ty fintech, và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động trong lĩnh vực tài chính, nên theo dõi sát tiến trình của dự thảo này. RegHub sẽ cập nhật ngay khi có nội dung chi tiết hoặc văn bản chính thức được ban hành.

Bộ Tài chính đang chủ trì soạn thảo một dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập. Dự thảo sẽ được Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội thẩm tra trước khi trình Quốc hội khóa XVI xem xét. Hiện tại, thông tin công khai mới chỉ nêu tên dự án luật và các cơ quan phụ trách, chưa có nội dung chi tiết về các điều khoản dự kiến sửa đổi. Do đây là luật gốc điều chỉnh toàn bộ hoạt động kế toán và kiểm toán độc lập tại Việt Nam, bất kỳ sửa đổi nào cũng có thể ảnh hưởng rộng đến doanh nghiệp, kế toán viên, kiểm toán viên và các đơn vị hành nghề kế toán, kiểm toán. Doanh nghiệp và kế toán viên nên theo dõi tiến trình dự thảo này vì nó có khả năng tác động đến chuẩn mực kế toán, yêu cầu kiểm toán độc lập và trách nhiệm pháp lý liên quan. Thời điểm trình và thông qua hiện vẫn đang được cập nhật, chưa có lịch trình cụ thể. RegHub sẽ cập nhật khi có bản dự thảo chi tiết hoặc lịch trình thông qua chính thức.

Bộ Tài chính hướng dẫn rằng khi doanh nghiệp tháo dỡ một số bộ phận của tài sản cố định (TSCĐ) và thay thế bằng thiết bị mới nhằm nâng cao năng lực hoặc kéo dài thời gian sử dụng, thì giá trị bộ phận cũ bị tháo dỡ phải được **ghi giảm nguyên giá TSCĐ**, và giá trị bộ phận mới lắp đặt được **ghi tăng nguyên giá TSCĐ**, tiếp tục trích khấu hao. Điều này áp dụng ngay cả khi các bộ phận tháo dỡ không đủ tiêu chuẩn là TSCĐ độc lập. Thời điểm ghi giảm nguyên giá là thời điểm thực tế tháo dỡ thiết bị. Giá trị giảm được ước tính căn cứ hồ sơ TSCĐ hoặc thông tin thị trường, và phải được thuyết minh trong báo cáo tài chính. Doanh nghiệp tự xác định và chịu trách nhiệm về việc hoạt động thay thế là sửa chữa/bảo dưỡng thông thường hay nâng cấp làm tăng lợi ích kinh tế của TSCĐ, vì chỉ trường hợp nâng cấp mới được ghi tăng nguyên giá.