Kho kiến thức

Cơ quan thuế tỉnh Bắc Ninh giải đáp về việc áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần nào khi doanh nghiệp trả lương tháng 12/2025 vào tháng 01/2026 và khai thuế TNCN kỳ tháng 1/2026. Theo Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15, các quy định liên quan đến thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Kỳ tính thuế TNCN theo tháng được xác định theo thời điểm chi trả, không phải thời điểm phát sinh thu nhập. Do đó, khoản lương tháng 12/2025 được chi trả vào tháng 01/2026 thuộc kỳ tính thuế tháng 01/2026 - tức là kỳ tính thuế năm 2026. Kết luận: Lương tháng 12/2025 trả vào tháng 01/2026 sẽ áp dụng biểu thuế lũy tiến MỚI (5 bậc) theo Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15, không áp dụng biểu thuế cũ (7 bậc).

Cục Thuế thành phố Cần Thơ trả lời hộ kinh doanh rằng thức ăn chăn nuôi thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT theo khoản 3 Điều 5 Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15. Hộ kinh doanh theo phương pháp kê khai phân phối mặt hàng thức ăn chăn nuôi vẫn thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng. Tuy nhiên, hộ kinh doanh vẫn phải thực hiện kê khai thuế GTGT theo quy định. Đồng thời, trường hợp hộ kinh doanh thu trên 300 triệu đồng/năm thì thực hiện kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân theo quy định của pháp luật.

Cơ quan thuế tỉnh Đồng Nai hướng dẫn: hộ kinh doanh đang áp dụng phương pháp thuế suất nhân (x) doanh thu (khoán thuế) từ tháng 7/2025, có doanh thu năm 2025 trên 3 tỷ đồng, nhưng ước doanh thu năm 2026 dưới 3 tỷ đồng, thì từ năm 2026 vẫn phải áp dụng phương pháp tính thuế TNCN theo thu nhập tính thuế nhân (x) thuế suất (doanh thu trừ chi phí), không được chọn phương pháp khoán. Căn cứ Nghị định 68/2026/NĐ-CP: hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng trở lên phải áp dụng phương pháp theo thu nhập tính thuế. Khi hộ kinh doanh tự xác định doanh thu năm 2026 dưới 500 triệu đồng thì mới được chọn phương pháp khoán. Cuối năm 2026 nếu doanh thu thực tế từ 3 tỷ đồng trở lên thì phải chuyển sang phương pháp tính thuế theo thu nhập tính thuế nhân thuế suất.

Bộ Tài chính hướng dẫn về thuế TNCN và TNDN đối với tiền ăn ca và thu nhập làm thêm giờ trong bối cảnh doanh nghiệp trả lương theo hình thức khoán sản phẩm. Từ ngày 01/7/2025, khoản tiền ăn giữa ca không vượt mức quy định của pháp luật lao động thì không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN của người lao động. Khoản chi tiền ăn ca hợp lý, có chứng từ được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN. Đối với thu nhập làm thêm giờ, phần thu nhập trả cao hơn so với ngày làm việc bình thường được miễn thuế TNCN theo quy định. Khoản lương khoán làm ngoài giờ được hạch toán vào chi phí TNDN nếu có đầy đủ hồ sơ chứng minh (hợp đồng lao động, quyết định giao khoán, bảng chấm công, phiếu lương, chứng từ thanh toán). Hướng dẫn được Bộ Tài chính ban hành dựa trên Thông tư số 40/2021/TT-BTC và các quy định thuế hiện hành áp dụng từ năm 2025.

Bộ Tài chính hướng dẫn hộ kinh doanh mua gỗ tròn (gỗ thông, bạch đàn...) rồi xẻ thành thanh, miếng để bán cho doanh nghiệp chế biến. Hoạt động xẻ gỗ tròn thành thanh/miếng được xác định là hoạt động sản xuất (không chỉ là sơ chế thông thường), do đó hộ kinh doanh áp dụng tỷ lệ thuế của nhóm sản xuất. Theo Điều 4 và Điều 6 Thông tư 84/2021/TT-BTC và quy định tại Nghị định 359/2025/NĐ-CP, hoạt động này áp dụng tỷ lệ 4,5% (3% thuế GTGT + 1,5% thuế TNCN) thay vì tỷ lệ phân phối 1,5% (1% GTGT + 0,5% TNCN). Quyết định phân loại phụ thuộc vào bản chất thực tế của quá trình chế biến: nếu chỉ cắt ngắn, tách vỏ đơn giản thì mới là sơ chế; còn xẻ thành thanh/miếng theo kích thước thương mại là sản xuất.

Cục Thuế TP. Hà Nội hướng dẫn về việc miễn thuế TNCN theo khoản 3 Điều 71 Luật số 93/2025/QH15 đối với thu nhập từ hoạt động tham gia hội đồng đánh giá và nghiệm thu nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (KH,CN&ĐMST). Theo điểm 1 Điều 5 Thông tư 03/2023/TT-BTC, chi phí cho các hoạt động của hội đồng tư vấn, hội đồng đánh giá, nghiệm thu nhiệm vụ KH&CN thuộc nhóm **chi phí quản lý nhiệm vụ**. Tuy nhiên, Luật số 93/2025/QH15 quy định miễn thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công **khi thực hiện nhiệm vụ KH,CN&ĐMST**. Cục Thuế cho biết căn cứ quy định nêu trên, người nộp thuế cần tự nghiên cứu và xác định xem hoạt động tham gia hội đồng có được xem là "thực hiện nhiệm vụ KH,CN&ĐMST" hay không để áp dụng đúng. Trường hợp còn vướng mắc, người nộp thuế có thể tra cứu hướng dẫn trên trang web thuế Hà Nội hoặc liên hệ trực tiếp cơ quan thuế.

Bộ Tài chính hướng dẫn mức thuế GTGT và TNCN cho hộ kinh doanh Tiếng Vọng Phố (Đà Nẵng) kinh doanh đa ngành: sản xuất lồng đèn tre (mã 3290), dạy làm lồng đèn và pha cà phê (mã 8559, 8552), bán lồng đèn và cà phê (mã 4773, 5630), dịch vụ trải nghiệm chế tác. Theo hướng dẫn từ Cục Thuế Đà Nẵng (ngày 25/6/2014 áp dụng từ 01/7/2014), căn cứ Nghị định 65/2013/NĐ-CP và Luật Thuế TNCN: Dịch vụ trải nghiệm chế tác và pha chế cà phê được xác định là dịch vụ phân phối, cung cấp hàng hóa - GTGT 10%, TNCN 1%. Bán lồng đèn và bịch cà phê - GTGT 10%, TNCN 0,5%. Dạy vẽ và giáo dục nghệ thuật - GTGT 0% (miễn), TNCN 1,5%. Hộ kinh doanh áp dụng phương pháp tính thuế khoán hoặc theo tỷ lệ % trên doanh thu.

Trả lời một hộ kinh doanh cho thuê bất động sản ở nhiều tỉnh với doanh thu ước tính trên 3 tỷ đồng/năm, Bộ Tài chính (Thuế cơ sở 1 tỉnh Ninh Bình) trích dẫn Nghị định 68/2026/ND-CP (ban hành 05/03/2026) và Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 để nêu nguyên tắc kê khai, tính thuế. Theo đó, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 500 triệu đồng thuộc diện chịu thuế GTGT và tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp: số thuế GTGT phải nộp bằng doanh thu tính thuế nhân với tỷ lệ % theo ngành nghề quy định tại Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15. Về thuế TNCN, cá nhân cho thuê bất động sản (trừ hoạt động kinh doanh lưu trú) nộp thuế theo phần doanh thu vượt trên 500 triệu đồng nhân với thuế suất áp dụng. Nếu có nhiều bất động sản cho thuê trong cùng một tỉnh, thành phố hoặc ở nhiều tỉnh, thành phố khác nhau, cá nhân khai thuế chung trên một hồ sơ và chọn một cơ quan thuế nơi có bất động sản cho thuê để nộp hồ sơ, trừ trường hợp bên thuê là tổ chức đã khai, nộp thuế thay. Mức giảm trừ 500 triệu đồng mỗi năm được phân bổ linh hoạt: cá nhân chọn một hoặc một số hợp đồng để trừ trước, nếu chưa trừ đủ thì tiếp tục chọn hợp đồng khác cho đến khi trừ đủ 500 triệu đồng, nhưng tổng mức trừ không vượt quá 500 triệu đồng một năm cho tất cả hợp đồng. Lưu ý quan trọng: công văn trả lời chỉ giải đáp phần nguyên tắc kê khai và tính thuế GTGT, TNCN theo Nghị định 68/2026/ND-CP, KHÔNG trả lời trực tiếp câu hỏi cụ thể của người hỏi về cách xác định chi phí khấu hao tài sản cố định hình thành từ năm 2020 khi không còn giữ chứng từ gốc, cũng như không đề cập yêu cầu về phát hành hóa đơn. Hộ kinh doanh cần liên hệ trực tiếp cơ quan thuế quản lý để được hướng dẫn cụ thể về xác định nguyên giá tài sản thiếu chứng từ và về hóa đơn.

Bộ Tài chính đã trả lời một tình huống cụ thể về nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân (TNCN) khi cá nhân dùng hợp đồng ủy quyền để giao dịch bất động sản. Cá nhân A là chủ quyền sử dụng đất nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận, nên ủy quyền toàn quyền định đoạt cho cá nhân B; sau khi A được cấp giấy chứng nhận, B nhân danh A ký hợp đồng tặng cho đất cho cá nhân C là vợ của B. Căn cứ Công văn 1133/TCT-TNCN, Công văn 3373/TCT-TNCN và Công văn 3438/TCT-PC ngày 05/8/2024, Bộ Tài chính xác định: nếu hợp đồng ủy quyền trao cho bên nhận ủy quyền đầy đủ quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản theo Bộ luật Dân sự, giao dịch đó được coi là chuyển nhượng bất động sản giữa bên ủy quyền (A) và bên nhận ủy quyền (B), dù không có hợp đồng chuyển nhượng riêng. Do đó A phải kê khai và nộp thuế TNCN 2% trên giá trị chuyển nhượng. Với việc B tặng cho đất cho C (vợ của B), thu nhập từ quà tặng bất động sản giữa vợ chồng thuộc diện miễn thuế theo khoản 4 Điều 4 Luật Thuế TNCN, nên C không phải nộp thuế TNCN 10% nếu có đầy đủ hồ sơ pháp lý chứng minh quan hệ vợ chồng. Nếu C không phải là vợ hợp pháp của B, cả A và C sẽ phát sinh đồng thời nghĩa vụ thuế. Hình thức ủy quyền định đoạt bất động sản rất phổ biến ở Việt Nam khi đất chưa có giấy chứng nhận, nên hướng dẫn này có giá trị tham khảo thực tiễn cao cho cá nhân, nhà đầu tư và kế toán: cơ quan thuế xét bản chất hợp đồng (có trao đủ ba quyền chiếm hữu - sử dụng - định đoạt hay không), không xét tên gọi hình thức của hợp đồng.

Một doanh nghiệp hỏi cơ quan thuế cách xác định tình trạng cư trú thuế thu nhập cá nhân (TNCN) của một người lao động nước ngoài được công ty mẹ điều chuyển sang làm việc tại Việt Nam từ ngày 15/09/2025. Người này đã có giấy phép lao động và thẻ tạm trú. Trước đó, người này từng nhập cảnh ngắn hạn (14 đến 18/03/2024) để dự đám cưới người thân, không làm việc và không có thu nhập trong lần đó. Doanh nghiệp muốn biết cá nhân có phải là người cư trú thuế năm 2025 hay không, có được ủy quyền cho công ty quyết toán thuế thay hay không, và chuyến đi ngắn năm 2024 có ảnh hưởng gì không. Căn cứ Thông tư 111/2013/TT-BTC và Nghị định 126/2020/NĐ-CP, cơ quan thuế trả lời rằng một cá nhân được coi là cư trú tại Việt Nam nếu có mặt từ 183 ngày trở lên trong một năm dương lịch, hoặc trong 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt. Doanh nghiệp phải căn cứ vào dấu xuất nhập cảnh thực tế trên hộ chiếu, đối chiếu với hợp đồng lao động hoặc văn bản điều chuyển, để tự xác định tình trạng cư trú của người lao động. Đối với trường hợp nêu trong câu hỏi, cơ quan thuế không đưa ra kết luận cụ thể về tình trạng cư trú của cá nhân này. Thay vào đó, cơ quan thuế yêu cầu doanh nghiệp tự căn cứ vào dấu xuất nhập cảnh thực tế trên hộ chiếu của người lao động, đối chiếu với hợp đồng lao động hoặc văn bản điều chuyển, để xác định tình trạng cư trú.

Một người lao động phát hiện mình vô tình được cấp hai mã số thuế thu nhập cá nhân (MST) mà không rõ lý do. Khi công ty quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) cho người này, hai người phụ thuộc (NPT) của người lao động lại được đăng ký theo mã số thuế thứ hai, trong khi việc quyết toán thực hiện qua mã số thuế thứ nhất. Người lao động lo ngại có thể không được tính giảm trừ gia cảnh cho hai người phụ thuộc này. Trả lời câu hỏi, Thuế tỉnh Thái Nguyên dẫn khoản 4 Điều 37 Thông tư số 90/2026/TT-BTC ngày 30/6/2026 của Bộ Tài chính quy định về đăng ký thuế: cá nhân đã được cấp nhiều hơn một mã số thuế phải cập nhật số định danh cá nhân cho tất cả các mã số thuế đã cấp, để cơ quan thuế tích hợp các mã số vào số định danh cá nhân và hợp nhất dữ liệu thuế theo số định danh này. Sau khi tích hợp, các hóa đơn, chứng từ, hồ sơ thuế đã lập trước đó bằng bất kỳ mã số thuế nào trong số đó vẫn tiếp tục có giá trị sử dụng cho các thủ tục hành chính thuế và chứng minh việc thực hiện nghĩa vụ thuế, mà không cần điều chỉnh sang số định danh cá nhân. Nói cách khác, một khi hai mã số thuế được hợp nhất vào cùng một số định danh cá nhân, thông tin người phụ thuộc đã khai theo mã số thứ hai vẫn được công nhận là của cùng người lao động đó. Cơ quan thuế cũng dẫn Công văn số 3422/CT-NVT ngày 27/5/2026 của Cục Thuế (kèm Phụ lục 01) hướng dẫn cách tra cứu trạng thái mã số thuế và thực hiện cập nhật số định danh cá nhân, đề nghị người nộp thuế thực hiện theo đúng hướng dẫn này để đảm bảo quyền lợi giảm trừ gia cảnh không bị ảnh hưởng.

Một công ty hoạt động trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ công nghệ thông tin đã hỏi Bộ Tài chính về cách xử lý thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với khoản hoa hồng, thù lao trả cho các cộng tác viên hỗ trợ bán hàng. Các cộng tác viên này chỉ tìm kiếm, giới thiệu khách hàng và hỗ trợ đàm phán, không đứng tên hợp đồng, không xuất hóa đơn, không thu tiền và không tự kinh doanh độc lập; toàn bộ hợp đồng, hóa đơn và doanh thu đều do công ty thực hiện. Cục Thuế Thành phố Hà Nội trả lời rằng khoản hoa hồng, thù lao trả cho cộng tác viên không phải là cá nhân kinh doanh được xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công theo điểm c khoản 2 Điều 2 Thông tư số 111/2013/TT-BTC. Đây là các khoản tiền hoa hồng đại lý bán hàng, tiền hoa hồng môi giới hoặc thù lao dịch vụ khác thuộc diện chịu thuế TNCN. Do cộng tác viên không ký hợp đồng lao động với công ty, theo điểm i khoản 1 Điều 25 Thông tư số 111/2013/TT-BTC, công ty phải khấu trừ thuế TNCN ở mức 10% trên thu nhập trước khi chi trả, áp dụng cho mỗi lần chi trả từ 2.000.000 đồng trở lên. Đây là quy định quan trọng mà các doanh nghiệp sử dụng mô hình cộng tác viên (CTV) cần lưu ý để tránh sai sót khi quyết toán thuế và tránh bị truy thu, phạt chậm nộp.