Kho kiến thức

Nghị định hợp nhất số 67/VBHN-NĐ-BCT (ban hành ngày 09/7/2026, đăng Công báo ngày 15/7/2026) hợp nhất Nghị định số 09/2018/NĐ-CP với các sửa đổi mới nhất từ Nghị định số 248/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ 01/7/2026). Văn bản quy định chi tiết điều kiện, hồ sơ, thủ tục để nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được cấp Giấy phép kinh doanh và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ tại Việt Nam, áp dụng cho các hoạt động như xuất khẩu, nhập khẩu, phân phối bán buôn, bán lẻ, logistics, cho thuê hàng hóa, xúc tiến thương mại, trung gian thương mại và tổ chức đấu thầu. Thay đổi quan trọng nhất trong lần hợp nhất này là việc mở rộng phạm vi điều chỉnh sang lĩnh vực thương mại điện tử: cụm từ «cung cấp dịch vụ thương mại điện tử» được thay bằng «quản lý và vận hành nền tảng thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử, nền tảng thương mại điện tử tích hợp». Từ ngày 01/7/2026, Nghị định số 52/2013/NĐ-CP và Nghị định số 85/2021/NĐ-CP về thương mại điện tử chính thức hết hiệu lực. Kể từ ngày 01/01/2027, chủ quản nền tảng thương mại điện tử phải xác thực điện tử danh tính của người bán và người livestream bán hàng trên nền tảng. Các nền tảng đã đăng ký trước 01/7/2026 được tiếp tục hoạt động theo nội dung cũ đến hết 30/6/2027, trong thời gian đó phải hoàn tất thủ tục sửa đổi, bổ sung hồ sơ theo quy định mới. Đối với nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực bán lẻ, quy định vẫn giữ nguyên yêu cầu Kiểm tra nhu cầu kinh tế (ENT) đối với cơ sở bán lẻ ngoài cơ sở thứ nhất, trừ trường hợp cơ sở đó có diện tích dưới 500 m2, được lập trong trung tâm thương mại và không thuộc loại hình cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini. Doanh nghiệp SME có vốn nước ngoài, sàn thương mại điện tử và cá nhân bán hàng livestream nên rà soát ngay quy định về xác thực danh tính và cập nhật hồ sơ giấy phép trước thời hạn chuyển tiếp để tránh gián đoạn hoạt động.

Nghị định số 220/2026/NĐ-CP ngày 22/6/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 67/2023/NĐ-CP quy định về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới, bảo hiểm cháy nổ bắt buộc và bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động xây dựng. Nghị định có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Thay đổi quan trọng nhất là biểu phí bảo hiểm bắt buộc công trình trong thời gian xây dựng (Phụ lục III) được ban hành mới, chia theo hai nhóm: công trình không có hoặc có ít phần lắp đặt thiết bị (dưới 50% giá trị), và công trình có phần lắp đặt thiết bị chiếm từ 50% giá trị trở lên. Mức phí (tính theo phần nghìn giá trị công trình) và mức khấu trừ bảo hiểm được quy định chi tiết theo từng loại công trình dân dụng, công nghiệp, hạ tầng kỹ thuật, giao thông, nông nghiệp - môi trường. Doanh nghiệp bảo hiểm được điều chỉnh tăng, giảm phí tối đa 25% dựa trên đánh giá rủi ro, nhưng không được giảm phí dưới mức quy định đối với công trình ở vùng có nguy cơ thiên tai cao hoặc nếu doanh nghiệp bảo hiểm đang lỗ nghiệp vụ bảo hiểm tài sản 3 năm liên tiếp. Nghị định cũng làm rõ trách nhiệm mua bảo hiểm: chủ đầu tư chịu trách nhiệm chính dù có thể giao nhà thầu mua hộ; bổ sung quy định về phí bảo hiểm khi thời gian thi công hoặc bảo hành kéo dài; và yêu cầu nhà thầu tư vấn khảo sát, thiết kế, thi công phải cung cấp thông tin giá trị công trình để tính đúng phí bảo hiểm. Các hợp đồng bảo hiểm đã ký trước ngày hiệu lực vẫn tiếp tục thực hiện theo thỏa thuận cũ, trừ khi các bên đồng ý sửa đổi theo quy định mới. Doanh nghiệp xây dựng, chủ đầu tư dự án (kể cả dự án có vốn đầu tư nước ngoài) và nhà thầu cần rà soát lại chi phí bảo hiểm bắt buộc trong các hợp đồng và ngân sách dự án mới.

Nghị định số 155/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 sửa đổi, bổ sung nhiều điều của Nghị định số 124/2020/NĐ-CP - văn bản hướng dẫn thi hành Luật Khiếu nại. Nghị định mới bổ sung khái niệm «vụ việc khiếu nại phức tạp», quy định chặt hơn về ủy quyền khiếu nại (văn bản ủy quyền của cá nhân phải công chứng hoặc chứng thực), và bổ sung cơ chế rút khiếu nại khi nhiều người cùng khiếu nại một nội dung. Điểm mới đáng chú ý nhất là quy định về tạm đình chỉ, đình chỉ giải quyết khiếu nại khi xảy ra sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan (thiên tai, dịch bệnh, tai nạn, hồ sơ đang bị tạm giữ...), cùng với quy định về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý dữ liệu khiếu nại. Nghị định cũng siết chặt trách nhiệm kỷ luật đối với cán bộ, công chức vi phạm trong quá trình xác minh, giải quyết khiếu nại hoặc can thiệp trái pháp luật. Về phạm vi áp dụng, đây là văn bản thủ tục hành chính chung, áp dụng cho mọi cá nhân, tổ chức khiếu nại quyết định hoặc hành vi hành chính của cơ quan nhà nước - không quy định riêng về nghĩa vụ thuế, hóa đơn, hải quan hay lao động của doanh nghiệp. Doanh nghiệp có thể dùng cơ chế này khi khiếu nại một quyết định hành chính, nhưng nội dung nghị định không tạo nghĩa vụ tuân thủ mới cho SME. Nghị định có hiệu lực từ ngày 01/7/2026; riêng quy định bắt buộc công chứng văn bản ủy quyền khiếu nại của cá nhân sẽ hết hiệu lực từ ngày 01/01/2027.

Nghị định 161/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 quy định mức lương cơ sở mới áp dụng cho cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang từ ngày 01/7/2026 là 2.530.000 đồng/tháng (tăng so với mức trước đó). Lương cơ sở này là căn cứ tính các bảng lương, phụ cấp, trích lập các khoản theo quy định và hoạt động phí, sinh hoạt phí. Nghị định cũng quy định chế độ tiền thưởng: quỹ thưởng hằng năm được xác định bằng 10% tổng quỹ tiền lương (không tính phụ cấp) theo chức vụ, ngạch, bậc. Chế độ tiền thưởng dựa trên thành tích công tác đột xuất và kết quả xếp loại hằng năm, do người đứng đầu cơ quan ban hành Quy chế tiền thưởng. Đây là thông tin quan trọng cho doanh nghiệp trong việc tính các khoản đóng BHXH, BHYT, BHTN cho nhân viên là cán bộ, công chức (áp dụng cho đơn vị sự nghiệp công lập, không phải doanh nghiệp tư nhân thông thường).

Nghị định 162/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 quy định điều chỉnh tăng 8% lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng đối với những người đang hưởng trước ngày 01/7/2026. Mức tăng này áp dụng cho cán bộ, công chức, công nhân, viên chức, người lao động, quân nhân, công an nhân dân và nhiều đối tượng khác đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp hằng tháng. Đối với những người nghỉ hưu trước 01/01/1995 mà sau khi tăng 8% vẫn có mức hưởng thấp hơn 3.800.000 đồng/tháng, sẽ được hưởng mức điều chỉnh đặc biệt: tăng thêm 300.000 đồng/người/tháng (nếu mức hưởng bằng hoặc thấp hơn 3.500.000 đồng) hoặc nâng lên bằng 3.800.000 đồng/người/tháng (nếu mức hưởng giữa 3.500.000 và 3.800.000 đồng). Đây là thông tin quan trọng cho doanh nghiệp SME vì ảnh hưởng đến mức trợ cấp BHXH, từ đó có liên quan đến cơ sở tính các khoản BHXH của người lao động đang làm việc trong kỳ điều chỉnh tiếp theo.

Nghị định 152/2026/NĐ-CP, ban hành ngày 13/5/2026, hướng dẫn chi tiết Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15. Văn bản quy định các thủ tục cốt lõi trong thi hành án dân sự: đại diện của đương sự, xác định tình trạng khẩn cấp, trở ngại khách quan hoặc sự kiện bất khả kháng khi trễ hạn yêu cầu thi hành án, cơ sở dữ liệu và nền tảng số thi hành án dân sự (kết nối VNeID, Cổng Dịch vụ công quốc gia), thủ tục ra quyết định thi hành án (chủ động và theo yêu cầu), thời hiệu yêu cầu, thay đổi Chấp hành viên, thỏa thuận thi hành án, các hình thức thông báo (môi trường số, trực tiếp, niêm yết, truyền thông đại chúng, thông báo ra nước ngoài) và xác minh điều kiện thi hành án. Với doanh nghiệp và chủ SME, có bốn điểm cần lưu ý. Một là việc thông báo thi hành án chuyển mạnh sang môi trường số qua VNeID, nên doanh nghiệp và cá nhân là đương sự cần theo dõi ứng dụng này để không bỏ lỡ thời hạn. Hai là thủ tục yêu cầu thi hành phán quyết trọng tài, kể cả trọng tài nước ngoài, được quy định rõ về hồ sơ, giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài thi hành các phán quyết thương mại. Ba là các biện pháp khẩn cấp tạm thời liên quan lao động, như tạm đình chỉ quyết định sa thải hoặc buộc người sử dụng lao động tạm ứng tiền lương, trợ cấp tai nạn lao động cho người lao động, được quy định cách ủy thác thi hành giữa các địa phương. Bốn là một số khoản thu nộp ngân sách nhà nước, như truy thu thuế hoặc khoản bồi thường cho doanh nghiệp nhà nước, thuộc diện cơ quan thi hành án chủ động ra quyết định thi hành mà không cần đương sự yêu cầu. Nhìn chung, đây là nghị định thủ tục dành cho cơ quan thi hành án và Chấp hành viên, tác động gián tiếp đến doanh nghiệp chủ yếu khi doanh nghiệp là bên phải thi hành án, bên được thi hành án, hoặc có tranh chấp được giải quyết bằng trọng tài hay tòa án.

Ngày 12/5/2026, Bộ Công an ban hành Thông tư 47/2026/TT-BCA kèm theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 12:2026/BCA về an ninh mạng cho hệ thống thông tin lưu trữ tài liệu điện tử. Quy chuẩn có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Phạm vi áp dụng của quy chuẩn chỉ giới hạn trong khối cơ quan Đảng và Nhà nước, đối với hệ thống lưu trữ tài liệu điện tử không chứa bí mật nhà nước. Văn bản quy định chi tiết các yêu cầu kỹ thuật như quản lý rủi ro, an toàn vật lý, sao lưu và khôi phục dữ liệu, mã hóa, giám sát an ninh mạng và ứng phó sự cố, phân theo 5 cấp độ hệ thống thông tin. Đây là văn bản kỹ thuật nội bộ dành cho khối cơ quan nhà nước, không áp dụng trực tiếp cho doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh hay cá nhân, trừ trường hợp là nhà cung cấp dịch vụ công nghệ thông tin cho các cơ quan này. Do đó nội dung không thuộc các chủ đề thuế, kế toán, hóa đơn điện tử, lao động hay hải quan mà RegHub theo dõi cho cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 (hiệu lực từ 01/7/2026) ban hành Danh mục Công nghệ Chiến lược và Danh mục Sản phẩm Công nghệ Chiến lược, thay thế Quyết định 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025. Danh mục gồm 10 lĩnh vực công nghệ chiến lược: công nghệ số (AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, blockchain, IoT), mạng di động thế hệ sau, robot và tự động hóa, công nghệ sinh học y sinh, năng lượng và vật liệu tiên tiến, chip bán dẫn, an ninh mạng và lượng tử, công nghệ biển, hàng không vũ trụ, và đường sắt tốc độ cao. Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược gồm 30 sản phẩm được chia thành 2 nhóm: nhóm sản phẩm đã có thị trường (như AI, chip, robot, năng lượng sạch) và nhóm công nghệ nền tảng tương lai (như tính toán lượng tử, đất hiếm, lò phản ứng hạt nhân mô-đun). Danh mục này có thể ảnh hưởng đến ưu đãi thuế cho doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ cao.

Văn bản hợp nhất 29/VBHN-BCT tổng hợp Nghị định 55/2024/NĐ-CP hướng dẫn Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cùng các sửa đổi mới nhất từ Nghị định 137/2026/NĐ-CP về quản lý kinh doanh đa cấp (hiệu lực từ 1/7/2026). Đây là tài liệu tra cứu tổng hợp, bản thân nó không có hiệu lực pháp lý riêng. Đối với doanh nghiệp bán hàng cho người tiêu dùng, văn bản quy định rõ: hợp đồng mẫu và điều kiện giao dịch chung phải dùng tiếng Việt, cỡ chữ tối thiểu 12 nếu giao kết bằng giấy, và phải đăng ký với cơ quan quản lý trước khi áp dụng nếu thuộc danh mục bắt buộc. Khi phát hiện sản phẩm có khuyết tật, doanh nghiệp chỉ có 24 giờ để ngừng bán và 3-5 ngày làm việc để công khai thu hồi tùy mức độ nguy hiểm. Các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội lớn (từ 3 triệu tài khoản hoạt động mỗi năm) phải minh bạch thuật toán, gắn nhãn quảng cáo tài trợ và xác thực danh tính người bán khi cơ quan quản lý yêu cầu. Thay đổi lớn nhất là khung pháp lý mới về kinh doanh đa cấp tại Nghị định 137/2026/NĐ-CP, thay thế Nghị định 40/2018/NĐ-CP kể từ 1/7/2026. Doanh nghiệp đa cấp hiện hữu có 12 tháng để đáp ứng điều kiện mới, vẫn phải duy trì ký quỹ tối thiểu 10 tỷ đồng hoặc 5% vốn điều lệ.

Nghị định số 123/2026/NĐ-CP ngày 04/4/2026 quy định chi tiết một số điều của Luật Giao thông đường thủy nội địa, có hiệu lực từ 01/7/2026, thay thế các Nghị định số 24/2015/NĐ-CP, 08/2021/NĐ-CP và 06/2024/NĐ-CP. Nghị định quy định hai nhóm nội dung chính: (1) Yêu cầu về phòng cháy chữa cháy, an toàn lao động và bảo vệ môi trường đối với cơ sở đóng mới, hoán cải, sửa chữa phục hồi phương tiện thủy; (2) Thủ tục lập và phê duyệt phương án vận tải hàng hóa siêu trường (chiều dài trên 40m, rộng trên 10m hoặc cao trên 4,5m) và siêu trọng (trên 100 tấn). Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam phê duyệt phương án vận tải liên tỉnh và từ cảng biển; Sở Xây dựng phê duyệt phương án vận tải nội tỉnh. Thời hạn phê duyệt là 2 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ.

Nghị định 89/2026/NĐ-CP quy định điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm định xe cơ giới, tổ chức và hoạt động của cơ sở đăng kiểm, cùng niên hạn sử dụng của xe cơ giới. Nghị định có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 và thay thế Nghị định số 166/2024/NĐ-CP. Về điều kiện kinh doanh, cơ sở đăng kiểm xe cơ giới phải đáp ứng diện tích mặt bằng tối thiểu tùy theo số dây chuyền kiểm định (từ 1.250 m2 cho một dây chuyền loại I đến 2.500 m2 cho hai dây chuyền), và phải có tối thiểu 2 đăng kiểm viên, trong đó có lãnh đạo cơ sở và lãnh đạo bộ phận kiểm định có kinh nghiệm từ 60 tháng trở lên. Cơ sở kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy có yêu cầu diện tích và nhân lực thấp hơn. Nghị định cũng quy định chi tiết về cấp, thu hồi giấy chứng nhận kiểm định; các trường hợp tạm đình chỉ hoạt động (01 tháng) hoặc thu hồi giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động kiểm định khi cơ sở đăng kiểm vi phạm nghiêm trọng (làm giả hồ sơ, sửa dữ liệu, bị tạm đình chỉ 3 lần trong 12 tháng...). Một nội dung đáng chú ý với doanh nghiệp vận tải là niên hạn sử dụng xe cơ giới: 25 năm đối với xe ô tô tải và xe tải chuyên dùng; 20 năm đối với xe chở người từ 9 chỗ trở lên (không kể lái xe), xe đưa đón học sinh, mầm non, xe chở hàng 4 bánh gắn động cơ; 15 năm đối với xe chở người 4 bánh gắn động cơ. Xe không có hồ sơ xác định năm sản xuất bị coi là hết niên hạn sử dụng. Đây là văn bản mang tính kỹ thuật, an toàn giao thông và điều kiện kinh doanh ngành đăng kiểm, không có nội dung liên quan trực tiếp đến thuế, kế toán, hóa đơn điện tử, lao động hay hải quan.