Kho kiến thức

Bộ Tài chính (qua Thuế tỉnh Hưng Yên) trả lời một doanh nghiệp là chủ đầu tư dự án cụm công nghiệp về việc xử lý khoản tiền doanh nghiệp tự nguyện chi trả để thu hồi thêm phần đất nhỏ nằm ngoài quy hoạch dự án, khi các hộ dân có nhu cầu chuyển nhượng và UBND xã đề xuất thu hồi bổ sung. Căn cứ khoản 2 Điều 94 Luật Đất đai 2024 và điểm d khoản 2 Điều 16 Nghị định 103/2025/NĐ-CP, nếu doanh nghiệp tự nguyện ứng trước kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo phương án đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, thì khoản tiền này được ngân sách nhà nước hoàn trả bằng cách khấu trừ vào tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất phải nộp. Số tiền được trừ không vượt quá số tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp; phần còn lại (nếu có) được tính vào chi phí đầu tư của dự án. UBND cấp huyện chịu trách nhiệm về tính chính xác số liệu bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được trừ, làm căn cứ để cơ quan thuế thực hiện khấu trừ. Cơ quan thuế sẽ đối trừ số tiền ứng trước vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp khi nhận được thông báo của UBND các cấp; đây cũng là cơ sở để tính chi phí hợp lý của dự án. Nói cách khác, khoản chi này vừa được khấu trừ trực tiếp vào tiền thuê đất, vừa (đối với phần không được trừ hết) được ghi nhận là chi phí đầu tư hợp lý của dự án.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã giải đáp vướng mắc của một công ty đại chúng về cách xác định tổng giá trị giao dịch với người có liên quan để áp dụng ngưỡng phải trình Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) thông qua theo Nghị định 155/2020/ND-CP. Thứ nhất, về cộng dồn giao dịch trong 12 tháng, cơ quan quản lý khẳng định việc cộng dồn áp dụng cho TẤT CẢ các giao dịch phát sinh giữa công ty và cùng một người có liên quan, không phân biệt loại hợp đồng (mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, giao dịch tài chính, thuê tài sản...). Đây là điểm quan trọng vì nhiều công ty có thể hiểu nhầm là chỉ cộng dồn theo từng nhóm giao dịch cùng bản chất. Thứ hai, về thời điểm xác định thẩm quyền, việc này không chỉ căn cứ vào giá trị từng hợp đồng riêng lẻ tại thời điểm ký kết, mà phải căn cứ trên tổng giá trị giao dịch đã phát sinh và dự kiến phát sinh trong 12 tháng kể từ giao dịch đầu tiên. Thứ ba, nếu ĐHĐCĐ đã ban hành nghị quyết chấp thuận hạn mức giao dịch tối đa với người có liên quan, các giao dịch cụ thể trong phạm vi hạn mức đó được thực hiện theo nghị quyết đã phê duyệt, không cần lặp lại việc xác định ngưỡng 35% và cộng dồn 12 tháng cho từng giao dịch. Doanh nghiệp đại chúng nên rà soát lại quy trình theo dõi giao dịch nội bộ với người có liên quan để tránh vi phạm thẩm quyền phê duyệt.

Bộ Tài chính (Thuế thành phố Hải Phòng) đã trả lời một doanh nghiệp về việc miễn lệ phí trước bạ khi sáp nhập. Doanh nghiệp được Nhà nước cho thuê đất trả tiền hàng năm và đã được miễn lệ phí trước bạ theo khoản 7 Điều 9 Nghị định 140/2016/NĐ-CP, đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) từ năm 2020. Doanh nghiệp muốn biết khi sáp nhập vào tổ chức khác, tổ chức nhận sáp nhập có tiếp tục được miễn lệ phí trước bạ khi làm thủ tục biến động, đổi tên trên GCNQSDĐ hay không. Theo quy định tại khoản 7 Điều 10 Nghị định số 10/2022/NĐ-CP ngày 15/01/2022 của Chính phủ về lệ phí trước bạ, đất thuê của Nhà nước theo hình thức trả tiền thuê đất hàng năm hoặc thuê của tổ chức, cá nhân đã có quyền sử dụng đất hợp pháp thuộc diện được miễn lệ phí trước bạ. Do đó, cơ quan thuế xác định rằng khi tổ chức nhận sáp nhập thực hiện thủ tục đăng ký biến động, thay đổi tên người sử dụng đất trên GCNQSDĐ, nếu hình thức sử dụng đất vẫn là đất thuê của Nhà nước trả tiền hàng năm thì vẫn thuộc đối tượng được miễn lệ phí trước bạ theo khoản 7 Điều 10 Nghị định 10/2022/NĐ-CP. Đây là thông tin hữu ích cho các doanh nghiệp đang trong quá trình tái cấu trúc, sáp nhập mà có tài sản là quyền sử dụng đất thuê trả tiền hàng năm.

Thuế cơ sở 9 tỉnh Thanh Hóa giải đáp về nghĩa vụ thuế nhà thầu trong chuỗi hợp đồng: Công ty Trung Quốc (tại Việt Nam) ký với Công ty A (Hồng Kông) - Công ty A ký thầu phụ với Công ty B (Trung Quốc) - Công ty B ký với Công ty C (Việt Nam). Theo Điều 1, Điều 5, Điều 6 Thông tư 103/2014/TT-BTC và Điều 7, Điều 9 Thông tư số 60/2025/TT-BTC, nghĩa vụ thuế nhà thầu phát sinh tại mỗi cặp hợp đồng có nhà thầu nước ngoài cung cấp dịch vụ thực hiện tại Việt Nam. Công ty C (Việt Nam) trực tiếp thi công không phát sinh thuế nhà thầu. Nghĩa vụ khấu trừ, kê khai nộp thuế nhà thầu thuộc về bên Việt Nam trong từng giao dịch: Công ty Trung Quốc (đối với thanh toán cho Công ty A), Công ty B cần xem xét cơ sở thường trú và phương thức kê khai.

Cục Thuế tỉnh Phú Thọ hướng dẫn doanh nghiệp về điều kiện hưởng ưu đãi thuế TNDN theo diện dự án đầu tư mới theo Điều 23 Nghị định 320/2025/NĐ-CP. Theo quy định mới, đối với dự án không thuộc diện phải cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư, doanh nghiệp phải nộp Báo cáo thực hiện dự án đầu tư cho cơ quan đăng ký đầu tư để xác định là dự án đầu tư mới. Đối với doanh nghiệp đã áp dụng ưu đãi thuế TNDN từ trước khi Nghị định 320/2025/NĐ-CP có hiệu lực mà chưa có quy định về Báo cáo này, cơ quan thuế hướng dẫn cần liên hệ trực tiếp với Kho bạc Nhà nước và cơ quan đăng ký đầu tư để được hướng dẫn cụ thể và bổ sung hồ sơ theo quy định. Doanh nghiệp cần lưu ý rằng việc áp dụng ưu đãi thuế TNDN theo diện đầu tư mới hiện nay đòi hỏi phải có bằng chứng bằng văn bản rõ ràng hơn so với trước, bao gồm Báo cáo thực hiện dự án đầu tư gửi cho cơ quan có thẩm quyền.

Bộ Tài chính hướng dẫn rằng hai thông tư cũ (TT 161/2012 và TT 39/2016 của Bộ Tài chính) đã hết hiệu lực. Theo quy định mới hiện hành, căn cứ pháp lý về chi ngân sách tại Kho bạc Nhà nước được dẫn xuất từ: khoản 4 Điều 58 Luật Ngân sách Nhà nước số 89/2025/QH15, Nghị định 347/2025/NĐ-CP (thủ tục hành chính Kho bạc Nhà nước), và Nghị định 73/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Ngân sách Nhà nước. Theo đó, Kho bạc Nhà nước thực hiện thanh toán khi khoản chi có trong dự toán được cấp có thẩm quyền giao. Dự toán giao cho đơn vị sử dụng ngân sách phải chi tiết theo từng lĩnh vực, nhiệm vụ chi. Đối với kinh phí tự chủ, Nghị định 75/2026/NĐ-CP quy định đơn vị dự toán cấp I phân bổ dự toán chi tiết theo hai phần: tự chủ và không tự chủ, có thuyết minh chi tiết gửi cơ quan tài chính và Kho bạc. Ngụ ý thực tiễn: hồ sơ lần đầu nộp tại Kho bạc phải kèm dự toán chi tiết (không phải chỉ tổng số), vì Kho bạc kiểm tra từng khoản chi phải nằm trong dự toán chi tiết được duyệt.

Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) hướng dẫn rằng theo Nghị định 362/2025/NĐ-CP, đơn vị sự nghiệp công lập thu phí được giữ lại một phần hoặc toàn bộ số phí thu được để trang trải chi phí hoạt động cung cấp dịch vụ và thu phí theo dự toán được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Phần còn lại nộp về ngân sách nhà nước. Số tiền phí để lại được phép chi cho: tiền lương, phụ cấp, đóng góp theo quy định của cá nhân thực hiện dịch vụ và thu phí (trừ chi lương cho cán bộ, công chức đã hưởng lương NSNN); chi phí hoạt động cung cấp dịch vụ (văn phòng phẩm, điện nước, thông tin, công tác phí); thuê, sửa chữa, mua sắm tài sản, thiết bị. Hằng năm phải quyết toán thu, chi; số phí chưa chi được chuyển sang năm sau, nhưng nếu quá 5 năm chưa chi hết phải nộp ngân sách nhà nước. Nghị định 362/2025/NĐ-CP không quy định chi tiết về cơ chế tài chính tổng thể của đơn vị - cơ chế này vẫn theo các nghị định về cơ chế tự chủ (Nghị định 60/2021, Nghị định 111/2025 và các văn bản liên quan).

Theo quy định tại Nghị định số 68/2026/NĐ-CP và hướng dẫn của Cục Thuế Hà Nội, khi tổ chức thuê bất động sản của cá nhân và thỏa thuận khai thuế thay thì thời hạn nộp hồ sơ khai thuế được xác định theo kỳ thanh toán tiền thuê, cụ thể không quá ngày 20 của tháng tiếp theo kỳ thanh toán phát sinh. Đối với thanh toán theo quý, thời hạn kê khai là ngày cuối cùng của tháng đầu tiên của quý dương lịch tiếp theo. Trường hợp thanh toán 6 tháng, 3 tháng một lần hoặc không trùng với quý dương lịch thì thời hạn cũng được tính tương tự, căn cứ vào kỳ thanh toán thực tế phát sinh. Quy định căn cứ trên Điều 44 Luật Quản lý Thuế số 38/2019/QH14.

Cục Thuế TP. Hồ Chí Minh (thông qua Chi cục Thuế Sơn La) hướng dẫn rằng thu nhập từ tiếp thị liên kết (Affiliate Marketing) trên TikTok là thu nhập từ hoạt động kinh doanh và phải được kê khai, nộp thuế theo quy định. Nếu nền tảng TikTok đã thực hiện khấu trừ thuế tại nguồn, cá nhân kinh doanh vẫn cần quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) hàng năm nếu thu nhập vượt ngưỡng quy định. Đối với người có nhiều nguồn thu nhập (vừa kinh doanh spa, vừa có thu nhập affiliate), phải khai tổng hợp tất cả thu nhập khi quyết toán TNCN hàng năm. Việc nền tảng khấu trừ thuế tại nguồn không miễn trừ nghĩa vụ quyết toán, mà chỉ giảm số thuế phải nộp thêm. Cục Thuế khuyến nghị người nộp thuế nghiên cứu các quy định pháp luật hiện hành về thuế và đăng ký khai thuế bằng phương thức điện tử theo quy định.

Bộ Tài chính làm rõ rằng "thành viên Ban kiểm toán nội bộ" tại điểm a khoản 45 Điều 4 Luật Chứng khoán 2019 tương đương với thành viên Ủy ban kiểm toán trực thuộc Hội đồng quản trị (HĐQT) theo điểm b khoản 1 Điều 137 Luật Doanh nghiệp 2020 - tức là thành viên cơ quan quản trị (governance level), không phải nhân sự chuyên trách thuộc bộ phận kiểm toán nội bộ vận hành. Nhân sự chuyên trách tại Bộ phận kiểm toán nội bộ (cấp vận hành) không phải là người nội bộ theo quy định của Luật Chứng khoán, do đó không có nghĩa vụ công bố thông tin giao dịch. Các vấn đề về kiểm toán nội bộ thực hiện theo Nghị định 05/2019/NĐ-CP ngày 22/01/2019 của Chính phủ về kiểm toán nội bộ.

Bộ Tài chính hướng dẫn về ưu đãi thuế TNDN cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ (KHCN) đã được cấp giấy chứng nhận từ 2017 nhưng chưa áp dụng ưu đãi, nay muốn hưởng phần còn lại từ năm 2025. Theo Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15, doanh nghiệp KHCN được áp dụng thuế suất 10% trong 15 năm, miễn thuế 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo. Điều 68 Nghị định 268/2025/NĐ-CP xác nhận: doanh nghiệp đã được cấp Giấy chứng nhận doanh nghiệp KHCN nhưng chưa hưởng ưu đãi thì tiếp tục được hưởng cho thời gian còn lại. Cần lưu ý điều kiện cấp Giấy đã thay đổi theo Nghị định 268/2025/NĐ-CP (thẩm quyền cấp chuyển về UBND tỉnh; thêm điều kiện về chi cho R&D và nhân lực KHCN). Doanh nghiệp cần căn cứ vào hồ sơ thực tế và liên hệ cơ quan thuế trực tiếp để xác định thời gian ưu đãi còn lại và điều kiện áp dụng.