Kho kiến thức

Bộ Tài chính giải đáp cho hộ kinh doanh mới thành lập ngày 03/3/2026 về hai vấn đề: (1) thời điểm được đăng ký và sử dụng hóa đơn điện tử; và (2) liệu các khoản thanh toán từ doanh nghiệp cho hộ kinh doanh trong giai đoạn chưa có hóa đơn có được tính vào chi phí hợp lý cho mục đích thuế TNDN hay không. Theo Điều 8 và Điều 9 Nghị định số 68/2026/NĐ-CP: Hộ kinh doanh mới thành lập phải đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử trong vòng 30 ngày kể từ ngày cuối cùng của kỳ tính thuế mà doanh thu lũy kế đạt từ 1 tỷ đồng trở lên. Hộ bắt đầu sử dụng hóa đơn điện tử kể từ sau khi đăng ký với cơ quan thuế. Về chi phí của bên mua: Theo Điều 13 Thông tư số 20/2026/TT-BTC, doanh nghiệp mua hàng từ hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế GTGT được lập Bảng kê 02/TNDN (thay thế hóa đơn) để tính vào chi phí hợp lý, với điều kiện có chứng từ thanh toán theo quy định và thanh toán không dùng tiền mặt với giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên.

Cục Thuế TP. Hà Nội hướng dẫn về điều kiện miễn thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký lần đầu. Theo khoản 3 Điều 3 Nghị định 196/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập lần đầu được miễn thuế TNDN trong 2 năm kể từ khi có thu nhập chịu thuế. Điều kiện quan trọng: doanh nghiệp phải được xác định là doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định tại Nghị định 80/2021/NĐ-CP và không phải được thành lập từ việc chuyển đổi, chia, tách, sáp nhập, hợp nhất doanh nghiệp; không phải là doanh nghiệp có vốn nhà nước. Doanh nghiệp B (thành lập 15/04/2024) cần xác định quy mô (siêu nhỏ, nhỏ hay vừa) theo tiêu chí lao động BHXH và tài chính tại thời điểm đăng ký để xác định có đủ điều kiện hưởng ưu đãi hay không. Cơ quan thuế khuyến nghị doanh nghiệp tra cứu thêm văn bản hướng dẫn tại website Thuế Hà Nội hoặc liên hệ trực tiếp với cơ quan thuế quản lý.

Cục Thuế TP.HCM hướng dẫn Công ty TNHH Panasonic Electric Works Việt Nam về cách xác định thời điểm tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với các khoản lợi ích mà công ty trả thay cho người lao động nước ngoài bao gồm nhiều tháng hoặc nhiều kỳ làm việc (như tiền thuê nhà trả trước). Theo quy định, thời điểm xác định thu nhập chịu thuế TNCN là thời điểm người lao động được hưởng khoản lợi ích, không phải thời điểm công ty hạch toán hoặc thanh toán. Từ kỳ thuế năm 2026, doanh nghiệp áp dụng Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 ngày 10/12/2025.

Cục Thuế TP.HCM hướng dẫn về điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt để được khấu trừ thuế GTGT và tính chi phí được trừ khi tính thuế TNDN theo quy định pháp luật hiện hành. Theo Điều 14 Luật Thuế GTGT năm 2024 và Điều 26 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP, các khoản mua hàng hóa, dịch vụ từ 05 triệu đồng trở lên (bao gồm cả hàng hóa nhập khẩu) phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt mới được khấu trừ thuế GTGT đầu vào. Tương tự, theo Điều 9 Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp năm 2025 và Điều 9 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, khoản chi mua hàng hóa, dịch vụ từ 05 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt mới được tính vào chi phí được trừ. Trường hợp công ty logistics chi hộ các khoản phí hải quan, vận chuyển từ 05 triệu đồng trở lên và bên thuê dịch vụ (công ty nhập khẩu) không thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt đúng quy định, thì khoản chi phí đó có thể bị loại khỏi chi phí được trừ (thuế TNDN) và không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào. Cục Thuế đề nghị doanh nghiệp nghiên cứu, thực hiện theo Điều 14 Luật Thuế GTGT, Điều 9 Luật Thuế TNDN và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Bộ Tài chính giải đáp về việc áp dụng thuế suất thuế TNDN 17% cho Công ty TNHH Willer Việt Nam - công ty con 100% vốn của Willer Inc. (Nhật Bản) - có tổng doanh thu năm 2025 là 10,2 tỷ đồng, theo Nghị định số 320/2025/NĐ-CP. Theo khoản 4 Điều 11 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, thuế suất 15% và 17% không áp dụng đối với công ty được thành lập theo pháp luật Việt Nam là công ty con hoặc có quan hệ liên kết mà doanh nghiệp trong quan hệ liên kết không phải là doanh nghiệp đáp ứng điều kiện áp dụng thuế suất ưu đãi (15% hoặc 17%). Do Willer Inc. (Nhật Bản) là doanh nghiệp nước ngoài, không thuộc đối tượng nộp thuế TNDN tại Việt Nam, Bộ Tài chính hướng dẫn doanh nghiệp tự đối chiếu quy định và liên hệ cơ quan thuế quản lý trực tiếp để được hướng dẫn cụ thể.

Bộ Tài chính hướng dẫn về nội dung điểm d2 Điều 32 Nghị định số 57/2026/NĐ-CP liên quan đến xác định giá trị quyền sử dụng đất thuê trả tiền hằng năm trong giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa để xác định giá khởi điểm đấu giá. Giá trị quyền sử dụng đất thuê trả tiền hằng năm được đưa vào giá trị doanh nghiệp, do tổ chức tư vấn định giá xác định theo phương pháp phù hợp chuẩn mực thẩm định giá. Giá trị này không được thấp hơn: thời hạn thuê đất còn lại nhân với chênh lệch dương (nếu có) giữa tiền thuê đất theo giá đất do tổ chức tư vấn xác định tại thời điểm xác định giá khởi điểm và tiền thuê đất đang thực trả. Đặc biệt, nếu thời hạn thuê đất còn lại dưới 5 năm, vẫn phải xác định như thể còn 5 năm (tức là sàn tối thiểu là 5 năm). Bộ Tài chính cũng cho ví dụ: nếu hợp đồng thuê đất còn 3 năm thì tính như còn 5 năm.

Bộ Tài chính giải đáp về quy định chi phí được trừ đối với khoản mua hàng hóa/dịch vụ từng lần từ 5 triệu đồng trở lên nhưng chưa thanh toán tại thời điểm ghi nhận chi phí, theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP và Thông tư 20/2026/TT-BTC. Theo quy định, khi doanh nghiệp chưa thanh toán ở thời điểm ghi nhận chi phí, chi phí vẫn được tính vào chi phí được trừ nếu có hợp đồng và biên bản bàn giao hàng hóa/dịch vụ. Tuy nhiên, khi thực tế thanh toán nếu không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, doanh nghiệp phải kê khai điều chỉnh giảm chi phí trong kỳ tính thuế phát sinh việc thanh toán bằng tiền mặt - kể cả khi cơ quan thuế đã có quyết định thanh tra, kiểm tra. Bộ Tài chính lưu ý: "chưa thanh toán" trong quy định này có nghĩa là thời điểm ghi nhận chi phí chưa thực hiện thanh toán thực tế, không phải chưa đến hạn thanh toán theo hợp đồng. Doanh nghiệp cần theo dõi sát để kê khai điều chỉnh đúng kỳ.

Cục Thuế TP.HCM trả lời vướng mắc của doanh nghiệp thành lập tháng 2/2023 (không có đại diện pháp luật công ty khác, không giao dịch liên kết, không chuyển đổi loại hình) về nghĩa vụ kê khai thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và các nghĩa vụ liên quan. Theo hướng dẫn, doanh nghiệp thực hiện kê khai tạm nộp thuế TNDN theo quý (tối thiểu 80% số thuế TNDN phải nộp cả năm). Cuối năm, doanh nghiệp phải nộp hồ sơ quyết toán thuế TNDN năm và nộp số thuế còn thiếu (hoặc đề nghị hoàn số nộp thừa). Nếu số tạm nộp thấp hơn 80% số thuế phải nộp cả năm sẽ bị tính tiền chậm nộp. Cục Thuế khuyến nghị doanh nghiệp liên hệ cơ quan thuế quản lý trực tiếp để được hướng dẫn cụ thể theo hồ sơ và tình hình thực tế.

Cơ quan thuế hướng dẫn Công ty Luật TNHH Sophia (MST: 0315746296) về xử lý thuế đối với tình huống công ty thu hộ phí dịch vụ di trú của khách hàng và chuyển trả cho công ty dịch vụ di trú tại Hoa Kỳ trong chương trình việc làm định cư EB-3. Khoản thu hộ - chi hộ được xác nhận là không tính vào doanh thu chịu thuế của công ty luật nếu có đủ chứng từ chứng minh: hợp đồng dịch vụ pháp lý, thỏa thuận/ủy quyền thu hộ chi hộ, chứng từ thanh toán, chứng từ chuyển tiền ra nước ngoài, và tài liệu từ công ty di trú nước ngoài (email có đính kèm hợp đồng có thể chấp nhận được ngay cả khi doanh nghiệp Mỹ không dùng con dấu). Về thuế nhà thầu, cơ quan thuế xác định khoản phí dịch vụ di trú chuyển cho công ty nước ngoài thuộc đối tượng chịu thuế nhà thầu nước ngoài và phải khấu trừ nộp thay. Về hóa đơn, phần phí dịch vụ pháp lý và phần thu hộ phải tách riêng trên hóa đơn.

Một nhân viên tư vấn pháp lý hỏi về tình huống cổ đông sáng lập của công ty cổ phần đã đăng ký góp vốn bằng cổ phần tại công ty khác nhưng thực tế lại góp bằng tiền đồng Việt Nam trong thời hạn 90 ngày. Câu hỏi đặt ra là doanh nghiệp có cần thông báo thay đổi không, có bị xử phạt vi phạm hành chính không, và cần làm gì để tuân thủ pháp luật. Bộ Tài chính trả lời: Luật Doanh nghiệp 2020 không có quy định cụ thể về việc thay đổi loại tài sản góp vốn trong thời hạn 90 ngày - trường hợp này thực hiện theo pháp luật dân sự và Điều lệ công ty. Về nghĩa vụ thông báo, doanh nghiệp phải thông báo với cơ quan đăng ký kinh doanh khi thay đổi các nội dung liệt kê tại khoản 1 Điều 31 Luật Doanh nghiệp, trong đó có thông tin về cổ đông sáng lập. Việc chỉ cập nhật, bổ sung thông tin (không thuộc diện đăng ký thay đổi) thì thực hiện theo Điều 57 Nghị định 168/2025/NĐ-CP. Doanh nghiệp cần phân biệt rõ giữa 'thông báo thay đổi' và 'cập nhật, bổ sung thông tin' để xác định đúng nghĩa vụ và tránh vi phạm hành chính.

Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế đã được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Khóa XV. Do Tòa án nhân dân tối cao chủ trì soạn thảo và Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thẩm tra, luật này thiết lập một cơ chế pháp lý đặc biệt nhằm giải quyết các tranh chấp phát sinh tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam. Luật này có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng hành lang pháp lý cho Trung tâm Tài chính quốc tế, tạo môi trường đầu tư minh bạch, hiện đại theo chuẩn mực quốc tế. Tòa án chuyên biệt sẽ có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp thương mại, tài chính, đầu tư phát sinh trong khu vực này theo các chuẩn mực và thông lệ quốc tế, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư nước ngoài. Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt là các doanh nghiệp có hoạt động tài chính, đầu tư hoặc dự định tham gia vào Trung tâm Tài chính quốc tế, luật này mang lại cơ chế giải quyết tranh chấp chuyên nghiệp hơn, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia giao dịch và tạo niềm tin cho nhà đầu tư trong nước và quốc tế.