Kho kiến thức

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) vừa công bố Văn bản hợp nhất số 19/VBHN-NHNN, gộp Quyết định số 479/2004/QĐ-NHNN (ban hành Hệ thống tài khoản kế toán các Tổ chức tín dụng) với sáu văn bản sửa đổi, bổ sung ban hành trong hơn 20 năm qua, gần nhất là Thông tư số 70/2025/TT-NHNN có hiệu lực từ 01/01/2026. Đây là văn bản mang tính kỹ thuật, quy định bộ mã tài khoản kế toán bắt buộc mà các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải sử dụng khi hạch toán sổ sách. Hệ thống tài khoản được chia thành 9 loại: 8 loại tài khoản trong Báo cáo tình hình tài chính (trước đây gọi là Bảng cân đối kế toán, tên gọi được đổi từ năm 2022) và 1 loại tài khoản ngoài bảng (loại 9, gồm các cam kết, bảo lãnh, nợ đã xử lý rủi ro...). Mỗi tài khoản được mã hoá theo cấp I (2 chữ số), cấp II (3 chữ số), cấp III (4 chữ số); tổ chức tín dụng có đủ năng lực công nghệ có thể xin phép NHNN để mở thêm tài khoản chi tiết cấp IV, V. Văn bản cũng quy định cách hạch toán ngoại tệ và vàng (vàng được coi như một loại ngoại tệ, đơn vị tính là «chỉ» vàng 99,99%), cùng nguyên tắc tỷ giá áp dụng khi quy đổi ra đồng Việt Nam. Thay đổi mới nhất (Thông tư 70/2025/TT-NHNN) bổ sung nguyên tắc: đối với nghiệp vụ kinh tế phát sinh chưa được hướng dẫn cụ thể, tổ chức tín dụng được áp dụng Luật Kế toán, Chuẩn mực kế toán Việt Nam và quy định chung cho doanh nghiệp. Vì đây là chuẩn mực kế toán nội bộ dành riêng cho ngân hàng và tổ chức tín dụng, doanh nghiệp SME thông thường không bị ảnh hưởng trực tiếp, nhưng kế toán trưởng và bộ phận tài chính của các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài cần rà soát và cập nhật hệ thống hạch toán theo văn bản hợp nhất này.

Văn bản hợp nhất số 18/VBHN-NHNN gộp Quyết định số 1789/2005/QĐ-NHNN (Chế độ chứng từ kế toán ngân hàng) với các sửa đổi tại Thông tư số 70/2025/TT-NHNN, có hiệu lực từ 01/01/2026. Văn bản quy định chi tiết cách lập, ký, kiểm soát, luân chuyển, in ấn, bảo quản và lưu trữ chứng từ kế toán ngân hàng (chứng từ giấy và chứng từ điện tử), áp dụng cho Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và mọi tổ chức, cá nhân giao dịch với ngân hàng. Đối với chủ doanh nghiệp và kế toán, điểm cần lưu ý là các yêu cầu bắt buộc về nội dung chứng từ (tên, số hiệu, ngày lập, thông tin các bên, số tiền ghi bằng số và bằng chữ, chữ ký) và yêu cầu về chữ ký hợp lệ. Doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc bố trí kế toán trưởng phải có đủ chữ ký của chủ tài khoản, kế toán trưởng (hoặc người được ủy quyền) và dấu đơn vị trên chứng từ giấy; chữ ký điện tử phải khớp đúng với mẫu đã đăng ký tại ngân hàng nơi mở tài khoản. Chứng từ bị tẩy xóa, sửa chữa hoặc dùng mẫu chưa đăng ký với Ngân hàng Nhà nước sẽ không có giá trị thanh toán, ghi sổ hoặc bị ngân hàng từ chối xử lý. Thông tư số 70/2025/TT-NHNN chủ yếu cập nhật căn cứ pháp lý ban hành (theo Luật Ngân hàng Nhà nước, Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Kế toán và Luật Giao dịch điện tử hiện hành) và bổ sung quy định về chữ ký điện tử, hình thức xác nhận điện tử khi ký chứng từ. Đây là văn bản mang tính kỹ thuật - nghiệp vụ nội bộ ngành ngân hàng, không làm thay đổi nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp, nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến quy trình lập, ký và xử lý chứng từ mỗi khi doanh nghiệp nộp, rút tiền, chuyển khoản hoặc phát hành séc qua ngân hàng.

Cục Thuế TP. Hà Nội trả lời câu hỏi về việc Thông tư 111/2013/TT-BTC có còn áp dụng sau khi Luật Thuế TNCN 2025 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 hay không. Theo hướng dẫn của cơ quan thuế, Thông tư 111/2013/TT-BTC và các văn bản sửa đổi, bổ sung vẫn tiếp tục có hiệu lực áp dụng kể từ ngày 01/01/2026 (kỳ tính thuế năm 2026) đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú, theo quy định chuyển tiếp tại khoản 2 Điều 29 Luật Thuế TNCN 2025 — cho đến khi có Nghị định, Thông tư hướng dẫn mới. Người nộp thuế và doanh nghiệp chi trả thu nhập cần tiếp tục thực hiện khấu trừ, kê khai và quyết toán thuế TNCN theo Thông tư 111/2013/TT-BTC và các văn bản hiện hành trong khi chờ văn bản hướng dẫn chi tiết mới từ Bộ Tài chính.

Cục Thuế tỉnh Nghệ An hướng dẫn về việc đồ uống tự pha chế tại quầy (Pepsi tươi, 7Up tươi) có thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) hay không theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2025. Theo Khoản 4 Điều 3 Nghị định số 360/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025, nước giải khát thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB phải đáp ứng đồng thời hai điều kiện: (1) là sản phẩm pha sẵn để uống theo Tiêu chuẩn quốc gia Việt Nam TCVN 12828:2019 về nước giải khát, và (2) có hàm lượng đường trên 5g/100mL. Trường hợp đồ uống tự pha chế tại quầy theo yêu cầu của khách (có sử dụng đường, sữa, hoặc nguyên liệu trái cây đóng hộp, nước ngọt có gas,...) nếu không phải là sản phẩm pha sẵn để uống theo quy định về nước giải khát theo TCVN 12828:2019 hoặc không có hàm lượng đường trên 5g/100mL thì không thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt. Doanh nghiệp cần căn cứ vào từng trường hợp cụ thể để xác định nghĩa vụ kê khai, nộp thuế TTĐB.

Hộ kinh doanh mua trâu, bò từ nông dân về giết mổ và bán thịt tươi sống cho quán ăn, chợ là hoạt động bán ở khâu kinh doanh thương mại, phải nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp bằng 1% trên doanh thu, cộng thuế thu nhập cá nhân (TNCN) 0,5% trên doanh thu. Thịt tươi sau giết mổ là sản phẩm chăn nuôi "qua sơ chế thông thường" (giết mổ, lọc xương, lột da, bằm đều là sơ chế thông thường). Khi tổ chức, cá nhân tự sản xuất bán ra thì không chịu thuế GTGT, nhưng khi hộ kinh doanh mua về bán lại ở khâu kinh doanh thương mại thì phải nộp thuế GTGT 1% trên doanh thu — theo Nghị định 359/2025/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 181/2025/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thuế GTGT), có hiệu lực từ 01/01/2026; mức khoán hộ kinh doanh 1% GTGT và 0,5% TNCN đối với hoạt động phân phối, cung cấp hàng hóa theo Thông tư 40/2021/TT-BTC. Chỉ được miễn thuế nếu hộ tự chăn nuôi rồi giết mổ và bán: sản phẩm từ hoạt động tự chăn nuôi của hộ được miễn thuế GTGT và TNCN (thu nhập từ trực tiếp sản xuất nông nghiệp/chăn nuôi). Mua gia súc sống của người khác về giết mổ bán lại thì không thuộc diện miễn này.

Cơ quan thuế tỉnh Bắc Ninh giải đáp về việc áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần nào khi doanh nghiệp trả lương tháng 12/2025 vào tháng 01/2026 và khai thuế TNCN kỳ tháng 1/2026. Theo Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15, các quy định liên quan đến thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Kỳ tính thuế TNCN theo tháng được xác định theo thời điểm chi trả, không phải thời điểm phát sinh thu nhập. Do đó, khoản lương tháng 12/2025 được chi trả vào tháng 01/2026 thuộc kỳ tính thuế tháng 01/2026 - tức là kỳ tính thuế năm 2026. Kết luận: Lương tháng 12/2025 trả vào tháng 01/2026 sẽ áp dụng biểu thuế lũy tiến MỚI (5 bậc) theo Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15, không áp dụng biểu thuế cũ (7 bậc).

Văn bản hợp nhất số 18/VBHN-VPQH (Công Báo số 131, ngày 28/02/2026) hợp nhất Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 (có hiệu lực từ 01/01/2021) với các sửa đổi, bổ sung từ ba luật: Luật Công nghiệp công nghệ số 71/2025/QH15 (hiệu lực 01/01/2026), Luật Dân số số 113/2025/QH15 (hiệu lực 01/07/2026), và Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15 (hiệu lực 01/01/2026). Bộ luật quy định tiêu chuẩn lao động; quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của người lao động, người sử dụng lao động, tổ chức đại diện người lao động, tổ chức đại diện người sử dụng lao động; và quản lý nhà nước về lao động. Phạm vi áp dụng gồm: người lao động, người học nghề, người tập nghề, người làm việc không có quan hệ lao động, người sử dụng lao động, người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam, và các cơ quan/tổ chức/cá nhân khác có liên quan trực tiếp đến quan hệ lao động. Đây là bản hợp nhất mang tính kỹ thuật, phản ánh tình trạng pháp luật hiện hành của Bộ luật Lao động. Văn bản PDF bị cắt ngắn tại Điều 16 Chương III (hợp đồng lao động), nhưng Bộ luật điều chỉnh toàn diện các lĩnh vực: việc làm và tuyển dụng, hợp đồng lao động, tiền lương, thời giờ làm việc - nghỉ ngơi, an toàn vệ sinh lao động, bảo hiểm xã hội, giải quyết tranh chấp lao động và đình công.

Cục Thuế thành phố Cần Thơ trả lời hộ kinh doanh rằng thức ăn chăn nuôi thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT theo khoản 3 Điều 5 Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15. Hộ kinh doanh theo phương pháp kê khai phân phối mặt hàng thức ăn chăn nuôi vẫn thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng. Tuy nhiên, hộ kinh doanh vẫn phải thực hiện kê khai thuế GTGT theo quy định. Đồng thời, trường hợp hộ kinh doanh thu trên 300 triệu đồng/năm thì thực hiện kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân theo quy định của pháp luật.

Thông tư 151/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, sửa đổi và bổ sung các quy định chi tiết về chứng chỉ trong lĩnh vực bảo hiểm theo Thông tư 69/2022/TT-BTC (đã được sửa đổi bởi Thông tư 85/2024/TT-BTC). Văn bản này do Bộ Tài chính ban hành ngày 31/12/2025 nhằm hoàn thiện khung pháp lý về chứng chỉ hành nghề bảo hiểm. Thông tư này điều chỉnh các quy định liên quan đến chứng chỉ bảo hiểm, chứng chỉ đại lý bảo hiểm, chứng chỉ môi giới bảo hiểm và chứng chỉ về phụ trợ bảo hiểm. Những sửa đổi nhằm cập nhật, làm rõ các điều kiện cấp, thu hồi, quản lý chứng chỉ hành nghề trong ngành bảo hiểm, đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành. Đối với doanh nghiệp SME hoạt động trong lĩnh vực bảo hiểm, đại lý bảo hiểm, môi giới bảo hiểm hoặc các dịch vụ phụ trợ bảo hiểm, Thông tư này ảnh hưởng trực tiếp đến yêu cầu về chứng chỉ hành nghề của nhân viên. Doanh nghiệp cần rà soát lại các quy định mới để đảm bảo nhân sự có đủ chứng chỉ hợp lệ, tránh vi phạm có thể dẫn đến xử phạt hành chính hoặc đình chỉ hoạt động. Các doanh nghiệp nên cập nhật quy trình nội bộ, chương trình đào tạo và quản lý chứng chỉ theo hướng dẫn mới từ ngày 01/01/2026.