Kho kiến thức

Văn bản hợp nhất số 09/VBHN-BKHCN gộp Thông tư số 01/2018/TT-BKHCN và các sửa đổi tại Thông tư số 58/2025/TT-BKHCN, quy định cách Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, quản lý và cấp kinh phí cho Đề án «Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025» (Đề án 844) được phê duyệt tại Quyết định số 844/QĐ-TTg. Thông tư chia nhiệm vụ của Đề án 844 thành 5 nhóm: nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp quốc gia/bộ/tỉnh; nhiệm vụ hằng năm, định kỳ (đào tạo, truyền thông, xây dựng mạng lưới nhà đầu tư và tổ chức thúc đẩy kinh doanh, tổ chức sự kiện khởi nghiệp, hỗ trợ ươm tạo); nhiệm vụ ứng dụng công nghệ thông tin (cổng thông tin, hệ thống cơ sở dữ liệu khởi nghiệp); xây dựng khu tập trung dịch vụ hỗ trợ khởi nghiệp; và hoạt động quản lý đề án. Văn bản quy định chi tiết quy trình tuyển chọn tổ chức chủ trì (hồ sơ, hội đồng đánh giá, thẩm định kinh phí), ký kết và thanh lý hợp đồng, cùng 5 mức phân loại chuyên gia khởi nghiệp theo số năm kinh nghiệm (dưới 3 năm đến từ 12 năm trở lên) làm căn cứ xây dựng định mức hỗ trợ tài chính. Đối tượng áp dụng chính là các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp, doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (dưới 5 năm hoạt động) muốn tiếp cận kinh phí ngân sách nhà nước, cùng các cơ quan, bộ, ngành, địa phương trực tiếp triển khai Đề án 844. Đây là văn bản hành chính nội bộ về quy trình xét duyệt và cấp phát kinh phí hỗ trợ khởi nghiệp, không đặt ra nghĩa vụ về thuế, hóa đơn điện tử, lao động hay hải quan áp dụng chung cho doanh nghiệp.

Văn bản hợp nhất số 12/VBHN-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 22/4/2026 gộp Thông tư số 57/2021/TT-BTC cùng hai lần sửa đổi tại Thông tư số 69/2023/TT-BTC và Thông tư số 139/2025/TT-BTC thành một bản duy nhất để tiện tra cứu. Văn bản này không thay thế ba thông tư gốc, nó chỉ quy định lộ trình tổ chức lại các thị trường giao dịch cổ phiếu, trái phiếu và chứng khoán phái sinh giữa Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE). Theo lộ trình, chậm nhất đến hết ngày 31/12/2026, HOSE sẽ thống nhất tổ chức toàn bộ thị trường giao dịch cổ phiếu (cả niêm yết và đăng ký giao dịch), tiếp nhận cổ phiếu hiện đang niêm yết hoặc đăng ký giao dịch tại HNX. Ngược lại, HNX sẽ chuyển giao mảng cổ phiếu sang HOSE và tập trung tổ chức thị trường trái phiếu (Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp niêm yết và riêng lẻ) cùng thị trường chứng khoán phái sinh. Văn bản cũng quy định ngưỡng vốn điều lệ tối thiểu để nộp hồ sơ niêm yết mới tại từng sở trong giai đoạn chuyển tiếp (120 tỷ đồng tại HOSE, 30 tỷ đồng tại HNX trước ngày 1/7/2025) và cách xử lý hồ sơ đăng ký niêm yết, đăng ký giao dịch đang chờ duyệt khi chuyển sở. Đối tượng chịu tác động trực tiếp là Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, HNX, HOSE và các công ty đại chúng, tổ chức niêm yết, tổ chức đăng ký giao dịch. Doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa niêm yết hoặc chưa đăng ký giao dịch trên hai sở này về cơ bản không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi lộ trình sắp xếp lại này.

Bộ Tài chính hướng dẫn rằng điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt (đối với các khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên) theo Điểm c Khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP áp dụng cho tất cả các khoản chi của doanh nghiệp, bao gồm cả khoản chi trả lãi tiền gửi của Quỹ tín dụng nhân dân. Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thực hiện theo quy định pháp luật về thuế GTGT. Quy định này áp dụng từ ngày Nghị định 320/2025/NĐ-CP có hiệu lực (15/12/2025). Đối với trường hợp cụ thể của Quỹ tín dụng nhân dân (nghiệp vụ đặc thù, người gửi tiền chủ yếu là nông dân và người cao tuổi không có tài khoản ngân hàng), cơ quan thuế đề nghị liên hệ trực tiếp với cơ quan thuế quản lý để được hướng dẫn dựa trên hồ sơ và tình hình thực tế.

Bộ Tài chính xác nhận: khoản chi thanh toán tiền lương, tiền công từng lần từ **5 triệu đồng trở lên** phải có **chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt** mới được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN, áp dụng kể từ ngày 15/12/2025 (ngày Nghị định 320/2025/NĐ-CP có hiệu lực). Việc xác định "chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt" thực hiện theo Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025 quy định chi tiết Luật Thuế GTGT. Quy định này áp dụng theo khoản C Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP - không phân biệt giữa tiền lương với các khoản mua hàng hóa, dịch vụ khác. Căn cứ chính thức là Công văn 218/CST-TN ngày 27/01/2026 của Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí - Bộ Tài chính.

Bộ Tài chính hướng dẫn rằng khi nhân viên mua hộ hàng hóa, dịch vụ cho doanh nghiệp với từng hóa đơn riêng lẻ dưới 5 triệu đồng nhưng tổng đề nghị thanh toán vượt 5 triệu đồng, thì điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt được xác định theo từng giao dịch (từng lần mua) chứ không phải theo tổng đề nghị thanh toán gộp. Theo điểm c2 khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, nếu nhân viên được doanh nghiệp ủy quyền mua hộ hàng hóa, dịch vụ từ 5 triệu đồng trở lên và nhân viên thanh toán bằng dịch vụ không dùng tiền mặt, thì chi phí được tính vào chi phí được trừ nếu có đủ hóa đơn, chứng từ và doanh nghiệp thanh toán lại cho nhân viên bằng chuyển khoản. Trường hợp từng hóa đơn dưới 5 triệu và nhân viên thanh toán bằng tiền mặt, điều kiện chứng từ không dùng tiền mặt không bắt buộc cho từng giao dịch đó. Doanh nghiệp cần xây dựng quy chế tài chính nội bộ quy định rõ việc ủy quyền cho nhân viên thanh toán, kèm chứng từ không dùng tiền mặt của nhân viên khi mua hàng và của doanh nghiệp khi thanh toán lại cho nhân viên.

Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh trả lời vướng mắc của Công ty TNHH MTV FP Việt Nam (phiếu hồi đáp số: 261225-31) về việc xác định chi phí được trừ đối với khoản chi tiền lương trả bằng tiền mặt hoặc hiện vật. Cục Thuế cho biết, để có cơ sở trả lời đúng theo quy định của văn bản quy phạm pháp luật và phù hợp với trường hợp cụ thể, đề nghị doanh nghiệp trao đổi trực tiếp với cơ quan thuế quản lý trực tiếp công ty để được hướng dẫn. Cục Thuế TP.HCM không đưa ra hướng dẫn cụ thể về điều kiện tính chi phí được trừ trong trường hợp này mà chuyển hướng dẫn về cơ quan thuế có thẩm quyền trực tiếp.

Bộ Tài chính xác nhận rằng theo điểm a khoản 3 Điều 9 Nghị định số 262/2025/NĐ-CP ngày 14/10/2025, ngành, nghề kinh doanh của tổ chức khoa học và công nghệ phải phù hợp với lĩnh vực hoạt động ghi trong giấy chứng nhận đăng ký tổ chức khoa học và công nghệ được cơ quan có thẩm quyền cấp. Điều này có nghĩa là tổ chức khoa học và công nghệ không được tự ý đăng ký kinh doanh các ngành nghề nằm ngoài phạm vi giấy phép khoa học công nghệ đã được cấp. Cơ quan đăng ký kinh doanh địa phương có thẩm quyền từ chối các ngành nghề không phù hợp. Quy định này nhằm bảo đảm tính nhất quán giữa hoạt động kinh doanh thực tế và mục tiêu thành lập tổ chức khoa học công nghệ.

Bộ Tài chính giải đáp về việc chi trả tiền lương, tiền công bằng tiền mặt cho người lao động có được tính là chi phí hợp lý (chi phí được trừ) khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp hay không, theo Luật thuế TNDN số 67/2025/QH15 và Nghị định số 320/2025/NĐ-CP. Doanh nghiệp xây dựng đang trả lương cho người lao động từ 11-22 triệu đồng/tháng bằng tiền mặt, chia làm 3 lần: ngày 10, ngày 20, và ngày 31 hàng tháng, với mỗi lần trả dưới 20 triệu đồng. Theo quy định tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật TNDN, khoản chi tiền lương, tiền công cho người lao động được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN nếu: thực tế chi trả, có đủ chứng từ hợp lệ (bảng lương, bảng chấm công, phiếu chi), và được ghi trong hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể. Đặc biệt, đối với các khoản chi bằng tiền mặt, có quy định về ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt cần lưu ý. Bộ Tài chính xác nhận rằng khoản chi tiền lương trả bằng tiền mặt có đủ chứng từ hợp lệ và phù hợp quy định pháp luật về lao động, kế toán, thuế thì được tính vào chi phí hợp lý. Doanh nghiệp cần đảm bảo tuân thủ quy định về thanh toán không dùng tiền mặt theo từng ngưỡng giá trị nếu có.

Thuế Cơ sở 2 TP.HCM hướng dẫn: dịch vụ đào tạo kỹ năng mềm về digital marketing và quản trị doanh nghiệp (mã ngành 8559) thuộc diện không chịu thuế GTGT nếu đáp ứng điều kiện "hoạt động dạy học, dạy nghề theo quy định của pháp luật về giáo dục, giáo dục nghề nghiệp" theo khoản 13 Điều 5 Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 và khoản 7 Điều 4 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP. Các trung tâm dạy kỹ năng mềm có thể được công nhận là "trung tâm khác thực hiện nhiệm vụ giáo dục thường xuyên" theo khoản 2 Điều 42 Nghị định số 125/2024/NĐ-CP (bao gồm trung tâm bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng sống, nâng cao năng lực làm việc...), hoặc là "cơ sở giáo dục nghề nghiệp" theo Luật Giáo dục nghề nghiệp số 74/2014/QH13 - và phải có giấy chứng nhận đăng ký hoạt động tương ứng. Nếu không đáp ứng điều kiện trên, dịch vụ chịu thuế GTGT 10% (không có mức ưu đãi 0%, 5% hay 8% áp dụng cho loại dịch vụ này). Doanh nghiệp tự đối chiếu thực tế hoạt động với quy định pháp luật để xác định nghĩa vụ thuế, và chịu trách nhiệm về tính chính xác theo khoản 2 Điều 17 Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14.

Cục Thuế TP. Hà Nội hướng dẫn doanh nghiệp có 10 lao động, trả lương 2 lần/tháng (lần 1 ngày 15, lần 2 cuối tháng) bằng tiền mặt theo phiếu chi riêng biệt. Cả hai khoản chi lương này đều được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp nếu có đầy đủ chứng từ hợp lệ. Căn cứ Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP, chi phí tiền lương được khấu trừ khi có: bảng thanh toán lương, bảng chấm công, phiếu chi tiền lương cho từng người lao động. Điều kiện là khoản chi phải thực tế phát sinh, có liên quan đến hoạt động kinh doanh và có đầy đủ chứng từ. Cơ quan Thuế lưu ý doanh nghiệp cần đối chiếu với tình hình thực tế và các văn bản pháp luật thuế liên quan để thực hiện đúng nghĩa vụ thuế.

Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính) hướng dẫn rằng doanh nghiệp kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp cho thuê lại đất (Nhà nước cho thuê trả tiền một lần) phải xác định bản chất hợp đồng — là thuê tài sản (VAS 06) hay cung cấp dịch vụ (VAS 14) — dựa trên điều khoản hợp đồng, quy định đất đai và thực tế doanh nghiệp. Doanh thu phải được **phân bổ theo thời gian thuê** đối với cho thuê hoạt động, không được ghi nhận toàn bộ một lần khi nhận tiền. Đây là hướng dẫn quan trọng về nguyên tắc kế toán doanh thu cho doanh nghiệp khu công nghiệp, ảnh hưởng đến cách lập báo cáo tài chính và kê khai thuế TNDN theo thu nhập thực tế từng kỳ.